Một đêm thứ Hai tưởng như yên bình tại vùng đông bắc Nhật Bản bất ngờ bị xé toạc bởi một trận động đất 7.5 độ richter, kéo theo cảnh báo sóng thần và hàng loạt dư chấn khiến cả đất nước chìm trong lo âu. Ký ức kinh hoàng của thảm họa 2011 lập tức trở lại khi người dân lao đến nơi trú ẩn, hệ thống tàu siêu tốc dừng hoạt động và chính quyền khẩn cấp kích hoạt mọi biện pháp ứng phó.
Giữa thời điểm nhạy cảm này, Nhật Bản bước vào một cuộc chạy đua với thời gian để đánh giá thiệt hại, kiểm tra an toàn hạt nhân và chuẩn bị cho khả năng xảy ra siêu động đất — một trong những viễn cảnh tồi tệ nhất từng được dự báo.
Hãy cùng RG66 News tìm hiểu về mức độ thiệt hại, phản ứng của chính phủ Nhật Bản và những cảnh báo mới nhất về nguy cơ dư chấn cấp độ 8 có thể xảy ra trong những ngày tới.
Động đất 7.5 độ richter Nhật Bản gây chấn động toàn vùng Đông Bắc
Trận động đất mạnh xảy ra lúc 23:15 đêm, ở ngoài khơi Aomori, chỉ cách khu vực từng hứng chịu trận sóng thần lịch sử năm 2011 khoảng vài chục kilômét.
Dù mức độ tàn phá không thể so sánh với thảm họa năm ấy, nhưng cú rung lắc lần này đã khiến hàng triệu người bàng hoàng khi chuỗi cảnh báo thiên tai xuất hiện liên tiếp trên truyền hình và hệ thống loa công cộng.
Ngay sau khi trận động đất xảy ra, nhiều câu hỏi cấp bách lập tức được đặt ra: Liệu còn dư chấn mạnh? Sóng thần có quay lại? Các nhà máy hạt nhân có bị ảnh hưởng? Và đó chính là lúc chính phủ Nhật Bản phải vào cuộc với tốc độ nhanh chưa từng thấy.
Nhật Bản cảnh báo sóng thần sau động đất 7.5 độ richter
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) không chần chừ khi đưa ra cảnh báo sóng thần, yêu cầu cư dân ven biển nhanh chóng sơ tán. Chỉ 30 phút sau, một đợt sóng cao 70 cm đánh vào cảng Kuji (Iwate), tạo nên cảnh tượng hỗn loạn: nước biển tràn qua bờ, một số bè nuôi hàu bị xô lệch và phương tiện ven biển phải di chuyển khẩn cấp.
Dù sóng thần lần này không quá lớn, sự xuất hiện của nó càng làm tăng thêm nỗi lo sợ vì khu vực này từng là tâm điểm của trận đại sóng thần 2011 cướp đi gần 20.000 sinh mạng.
JMA sau đó hạ cấp cảnh báo xuống mức khuyến cáo, và đến 6h30 sáng thì chính thức dỡ bỏ.
Dư chấn tiếp diễn và cảnh báo nguy cơ động đất lớn hơn
Trong nhiều giờ sau trận động đất chính, người dân liên tục cảm nhận các đợt dư chấn, trong đó có trận 6.6 và 5.1 độ richter. JMA cảnh báo rằng khu vực từ Chiba đến Hokkaido đang có nguy cơ tăng nhẹ xảy ra một trận động đất cấp độ 8 kèm sóng thần trong thời gian tới.
Dù cơ quan này khẳng định cảnh báo “không phải là dự đoán”, nhưng người dân vẫn được yêu cầu chuẩn bị tinh thần cho kịch bản xấu nhất, đặc biệt là những vùng giáp biển dễ bị cô lập.
>>> Xem thêm: Động đất Nhật Bản – Sóng biển, dư chấn và nỗi lo tái diễn thảm họa
Thiệt hại động đất Nhật Bản ghi nhận trong 24 giờ đầu
Ngay trong đêm, chính quyền các tỉnh chịu ảnh hưởng đã triển khai lực lượng kiểm tra thiệt hại và cứu hộ. Dù trận động đất không gây cảnh tượng đổ nát nghiêm trọng, nhiều khu vực vẫn ghi nhận thương tích, mất điện cục bộ và gián đoạn giao thông.
Dưới đây là diễn biến đáng chú ý nhất trong 24 giờ đầu sau thảm họa.
Ít nhất 33 người bị thương, nhiều công trình thiệt hại nhẹ
Theo Cơ quan Quản lý Thảm họa Nhật Bản, 33 người bị thương, trong đó một trường hợp nguy kịch. Phần lớn nạn nhân bị chấn thương do:
- đồ vật rơi từ trên cao
- kính vỡ
- nhà cửa rung lắc mạnh
Những hình ảnh ghi lại tại Aomori và Iwate cho thấy đường phố lác đác mảnh kính vỡ, trần nhà một số tòa nhà bị lở, và các siêu thị phải đóng cửa tạm thời để kiểm tra kết cấu an toàn.
Giao thông tê liệt, hàng trăm hành khách mắc kẹt
Tàu Shinkansen — biểu tượng tốc độ chính xác của Nhật Bản — buộc phải dừng hoạt động nhiều tuyến. Khoảng 200 hành khách mắc kẹt qua đêm tại sân bay New Chitose khi một phần trần nhà sập xuống, khiến nhà ga nội địa phải đóng cửa.
Các tuyến đường ven biển cũng bị phong tỏa để đề phòng sóng thần, khiến việc di chuyển của người dân gặp nhiều khó khăn.
Kiểm tra an toàn hạt nhân sau động đất Nhật Bản 7.5 độ richter
Vấn đề được thế giới dõi theo sát sao chính là trạng thái an toàn của các nhà máy hạt nhân, nhất là khi khu vực bị ảnh hưởng nằm gần nơi xảy ra thảm họa Fukushima năm 2011.
Hơn 450 lít nước tràn khỏi bể chứa nhiên liệu tại Rokkasho
Ngành năng lượng Nhật Bản xác nhận rằng tại cơ sở tái chế nhiên liệu Rokkasho (Aomori), khoảng 450 lít nước bị tràn ra khỏi bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng. Tuy nhiên, mực nước vẫn nằm trong ngưỡng an toàn và không có nguy cơ rò rỉ phóng xạ.
Đây là thông tin làm người dân thở phào, nhưng cũng nhắc nhở rằng mọi chấn động tại khu vực này đều khiến hệ thống hạt nhân phải hoạt động cảnh giác cao độ.
Các nhà máy hạt nhân khác chưa ghi nhận bất thường
Cơ quan Điều tiết Hạt nhân Nhật Bản (NRA) cho biết thêm:
- Nhà máy Higashidori (Aomori)
- Nhà máy Onagawa (Miyagi)
…đều không phát hiện bất kỳ bất thường nào sau kiểm tra khẩn cấp.
Hệ thống đo lường và bảo vệ tự động vẫn hoạt động ổn định. Tuy vậy, NRA tiếp tục kiểm tra trong nhiều ngày tới, tránh lặp lại thảm họa khiêm tối từng gây rúng động thế giới năm 2011.
Chính phủ Nhật Bản kích hoạt lực lượng ứng phó khẩn cấp
Ngay trong đêm, Thủ tướng Sanae Takaichi tuyên bố kích hoạt đội phòng chống khẩn cấp quốc gia. Bà nhấn mạnh mục tiêu “đặt tính mạng người dân lên hàng đầu”, đồng thời yêu cầu các địa phương cập nhật báo cáo mỗi giờ.
Hơn 480 người sơ tán, quân đội điều 18 trực thăng hỗ trợ
Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) nhanh chóng tham gia công tác hỗ trợ dân sự. Tại Aomori, 480 người sơ tán qua đêm tại căn cứ không quân Hachinohe. JSDF triển khai 18 trực thăng để:
- đánh giá thiệt hại ban đầu
- hỗ trợ vận chuyển người cần trợ giúp
- giám sát sóng biển và tình hình ven bờ
Sự xuất hiện của trực thăng quân sự được xem là tín hiệu cho thấy chính phủ Nhật Bản không đánh giá thấp nguy cơ dư chấn lớn.
Thủ tướng Takaichi cảnh báo người dân phải tự bảo vệ mình
Tại phiên chất vấn quốc hội sáng hôm sau, bà Takaichi nhấn mạnh rằng chính phủ sẽ nỗ lực tối đa, nhưng người dân phải chủ động chuẩn bị, ví dụ bằng cách:
- bố trí nước uống, thực phẩm
- nắm rõ địa điểm sơ tán
- buộc đồ đạc trong nhà tránh rơi đổ
Nhật Bản vốn nổi tiếng chuẩn bị tốt cho động đất, nhưng việc Thủ tướng nhấn mạnh đến trách nhiệm cá nhân cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.
Nguy cơ “siêu động đất” và bài toán đề phòng thảm họa ở Nhật Bản
Một trong những vấn đề làm người dân Nhật lo ngại hơn cả chính là báo cáo gần đây của chính phủ về khả năng xuất hiện siêu động đất.
Nguy cơ 75–82% trong 30 năm tới
Theo đánh giá của hội đồng khoa học quốc gia Nhật Bản, khả năng xảy ra động đất cấp độ 8–9 tại rãnh Nankai trong 30 năm tới đã tăng lên 75–82%. Đây là mức cảnh báo cao hiếm gặp và trở thành chủ đề được thảo luận rộng rãi.
Trận động đất 7.5 lần này tuy không nằm ở khu vực Nankai, nhưng là lời nhắc rõ rệt rằng Nhật Bản chưa bao giờ thoát khỏi nguy cơ thiên tai cỡ lớn.
Siêu động đất có thể gây thiệt hại 298.000 người thiệt mạng
Một báo cáo tháng 3/2025 ước tính rằng nếu megaquake xảy ra kèm sóng thần cao hàng chục mét, thiệt hại có thể lên tới:
- 298.000 người tử vong
- thiệt hại kinh tế 2 nghìn tỷ USD
Các con số này khiến nhiều nhà khoa học lo ngại rằng Nhật Bản đang bước vào giai đoạn rủi ro địa chất cao, đòi hỏi chính phủ phải liên tục cập nhật kế hoạch ứng phó.
Kết luận
Trận động đất 7.5 độ richter tại Nhật Bản là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng đất nước này vẫn luôn sống chung với hiểm họa thiên tai. May mắn thay, thiệt hại lần này không quá nghiêm trọng, hệ thống hạt nhân an toàn và cảnh báo sóng thần đã được dỡ bỏ sớm.
Tuy nhiên, dư chấn liên tục và cảnh báo nguy cơ động đất cấp 8 khiến người dân không thể chủ quan. Trong những ngày tới, việc theo dõi tình hình, củng cố công tác phòng chống thiên tai và nâng cao ý thức cộng đồng sẽ là chìa khóa giúp Nhật Bản vượt qua giai đoạn đầy biến động này.
