Đông bắc Nhật Bản chìm trong cái lạnh cắt da của mùa đông. Những con phố thưa người, ánh đèn đường vàng nhạt hắt lên mặt tuyết lạnh như đông cứng cả thời gian. Vậy mà đúng vào lúc tưởng như yên bình nhất, vào 11 giờ 15 phút đêm, mặt đất đột ngột rung lên như một con thú khổng lồ đang giật mình thức giấc.
Trận động đất Nhật Bản mạnh 7.5 độ ngoài khơi Aomori khiến hàng triệu người thức giấc trong hoảng loạn. Tiếng đồ đạc rơi vỡ, tiếng kính rung bần bật, tiếng người la hét chạy khỏi nhà hòa lẫn một thứ âm thanh đặc trưng mà chỉ những ai đã từng trải qua động đất mới hiểu: tiếng gầm rít sâu từ lòng đất.
Và khi cư dân còn chưa kịp hoàn hồn, hệ thống cảnh báo liên tiếp vang lên: trước là sóng thần, sau là dư chấn lớn, rồi cuối cùng là lời cảnh báo lạnh người về khả năng xảy ra siêu địa chấn M8 trở lên trong tuần tới.
Chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi, một đêm tưởng như bình yên đã biến thành thời khắc báo động nghiêm trọng nhất kể từ sau thảm họa 2011, cuốn phăng sự an ổn vốn mong manh của vùng đất trên Vành đai Lửa.
Hãy cùng RG66 News tìm hiểu chi tiết về trận động đất, các biện pháp ứng phó của chính phủ Nhật Bản, và những cảnh báo cho người dân trong thời gian tới.
Động đất Nhật Bản mạnh 7.5 độ – Long trời lở đất giữa mùa đông giá buốt
Giữa lúc cả vùng Aomori đang yên bình trong đêm lạnh, mặt đất bất ngờ rung lên như nổi giận. Chỉ trong vài giây, mọi thứ từ sự bình yên đến ánh đèn đường đều bị nuốt chửng bởi hỗn loạn.
Tâm chấn ngoài khơi Aomori – Những rung động đánh thức cả vùng trời
Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), trận động đất xảy ra lúc 11:15 đêm, ở độ sâu khoảng 50–54 km, ngoài khơi phía đông tỉnh Aomori. Mặc dù được điều chỉnh từ 7.6 xuống 7.5, mức độ tàn phá mà nó gây ra vẫn không hề giảm bớt.
Những khu vực như Hachinohe ghi nhận rung lắc ở mức upper 6, mức mà người trưởng thành khó có thể đứng vững. Nhiều người mô tả rằng họ cảm giác như bị “hất khỏi giường”, còn đồ đạc thì “bay qua bay lại trong phòng” trước khi rơi xuống nền nhà.
Thương tích, mất điện và những hình ảnh khắc sâu vào trí nhớ
Dù may mắn chưa có tử vong, nhưng số người bị thương tiếp tục tăng trong những giờ đầu. Nhiều nạn nhân bị vật dụng rơi trúng, có người ngã khi hoảng hốt chạy ra ngoài. Một số cơ sở như khách sạn ở Hachinohe cũng ghi nhận thương tích.
Hơn 2.700 hộ dân tại Aomori chìm trong bóng tối do mất điện, trong khi nhiều văn phòng và cửa hàng sáng hôm sau trông chẳng khác gì vừa trải qua một cơn bão trong nhà—kệ đổ, giấy tờ vương vãi, hàng hóa rơi đầy sàn.
Cảm giác hoảng sợ càng nhân lên khi nhiều người nhớ lại thảm họa 2011, trận động đất đã thay đổi nước Nhật mãi mãi.
Sóng thần xuất hiện rồi rút – Nhưng đó chỉ là tín hiệu báo trước
Dù những con sóng đầu tiên chỉ cao vài chục centimet, chúng mang theo nỗi ám ảnh lớn hơn nhiều: đó là lời nhắc rằng biển cả chưa bao giờ là nơi dễ đoán, nhất là sau một cú rung mạnh từ lòng đất.
Sóng thần lan đến Hokkaido – Iwate: dấu hiệu đáng sợ dù chỉ vài chục cm
Ngay sau trận động đất, hệ thống cảnh báo sóng thần vang lên liên tục. Tại các cảng ven biển, mặt nước bắt đầu dâng và tạo thành những đợt sóng—tuy không lớn, nhưng đủ để báo hiệu nguy cơ.
Một số nơi ghi nhận sóng cao 40 đến 70 cm. Con số ấy không lớn đối với đại dương, nhưng đối với người dân Nhật Bản, chỉ cần nghe thấy cụm từ “sóng thần”, nỗi sợ hãi sâu thẳm từ ký ức 2011 lập tức trỗi dậy.
Vì sao sóng thần được dỡ bỏ nhưng cảnh giác vẫn giữ nguyên?
Khoảng hơn 6 giờ sáng, mọi cảnh báo liên quan đến sóng thần đều được dỡ bỏ. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo lắng chính là lời nhắc nhở của JMA:
“Cảnh báo kết thúc, nhưng nguy cơ thì chưa.”
Sóng thần lên xuống chỉ là một phần của bức tranh. Điều khiến các chuyên gia bất an chính là những chuyển động sâu dưới lòng đất, thứ có thể dẫn đến một trận động đất mạnh hơn bất cứ lúc nào trong tuần tới.
>>> Xem thêm: Nhật Bản lao đao sau động đất 7.5 độ và cảnh báo sóng thần
Nhật Bản kích hoạt cảnh báo siêu động đất – Thông điệp khiến cả nước lạnh gáy
Cảnh báo đặc biệt hiếm hoi được phát đi không phải để dọa dẫm, mà bởi những tín hiệu địa chấn đang trở nên bất thường đến mức ngay cả chuyên gia cũng phải thừa nhận: “Tuần này không bình thường.”
Lần đầu sau nhiều năm: cảnh báo siêu động đất được kích hoạt
Sau khi phân tích dữ liệu sóng địa chấn, JMA đưa ra cảnh báo đặc biệt hiếm hoi:
Có khả năng xuất hiện động đất từ M8 trở lên tại rãnh Nhật Bản – Chishima trong 7 ngày tới.
Đây là cảnh báo thuộc nhóm nghiêm trọng nhất, chỉ được kích hoạt khi trận động đất trước đó đủ mạnh và đủ “khác thường” để làm tăng rủi ro đứt gãy địa chất lớn.
Vì sao nguy cơ tăng? Phân tích từ giới chuyên gia
PGS. Sakai Shinichi từ Đại học Tokyo cho biết:
- Trận M7.5 này không chỉ đơn thuần là một rung chuyển mạnh mà còn mang đặc điểm của trận động đất ranh giới mảng.
- Vị trí tâm chấn gần khu vực từng tạo ra trận M9.0 năm 2011, làm lo ngại năng lượng địa chất đang tích tụ trở lại.
Dù xác suất không cao, nhưng chỉ riêng khả năng “có thể xảy ra” cũng đủ khiến người Nhật phải đề phòng cao độ.
Người dân Nhật cần làm gì trong tuần lễ cảnh báo siêu động đất?
Trong bối cảnh bất an này, chính phủ Nhật Bản không yêu cầu sơ tán ngay, nhưng yêu cầu người dân sẵn sàng hành động chỉ trong vài giây khi mặt đất rung chuyển. Đây là tuần lễ mà mọi gia đình phải coi an toàn là ưu tiên cao nhất.
Chuẩn bị trong nhà: củng cố những gì có thể bảo vệ mình
Nhật Bản khuyến nghị mỗi gia đình kiểm tra lại lối thoát hiểm, sắp xếp đồ đạc để tránh đổ vào người khi rung lắc, chuẩn bị nước uống – thức ăn khô – đèn pin – radio – pin dự phòng.
Dù không bắt buộc, nhưng những vùng ven biển hoặc gần khu vực từng xảy ra dư chấn mạnh được khuyên nên giữ sẵn túi cứu hộ ngay cạnh cửa.
Khi cảm nhận mặt đất rung – phải chạy trước, nghĩ sau
Một thông điệp vang lên trên nhiều kênh truyền hình Nhật Bản:
“Đừng chần chừ. Nếu thấy rung – hãy chạy ngay.”
Người dân ven biển được nhắc rời ngay khu vực thấp, tìm đến điểm trú ẩn cao hơn. Những ai sống hoặc làm việc trong nhà cao tầng thì cần tránh cửa kính và vật dễ đổ ngã, tuyệt đối không dùng thang máy. Sự sống đôi khi được quyết định chỉ trong vài giây.
Ảnh hưởng đến hạ tầng: Giao thông, điện lực và nhà máy hạt nhân
Một trận động đất lớn không chỉ làm rung chuyển mặt đất – nó làm tê liệt cả một hệ thống khổng lồ phía sau: giao thông, năng lượng, nhà máy hạt nhân… tất cả đều phải chạy đua với thời gian.
Tàu Shinkansen dừng chạy – hàng trăm hành khách mắc kẹt giữa đêm
Tuyến Tohoku Shinkansen buộc phải dừng hoạt động để kiểm tra an toàn. Một số chuyến tàu chở khách bị kẹt lại, nhiều hành khách phải chờ đến trưa hôm sau để di chuyển.
Cảm giác bất an lan rộng khi những con tàu được xem là an toàn nhất thế giới cũng phải nằm im trong đêm dài.
Các nhà máy điện hạt nhân: tình hình ổn định nhưng vẫn được giám sát chặt
Dù nhiều khu vực mất điện, các nhà máy hạt nhân như Fukushima Daiichi, Daini, Onagawa, Tomari đều được xác nhận an toàn.
Việc xả nước đã qua xử lý tại Fukushima tạm dừng ngay trong đêm theo quy trình phòng ngừa rủi ro.
Mọi ánh mắt đều hướng về những cơ sở này, bởi chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm dấy lên nỗi lo mà Nhật Bản đã phải mang trên vai hơn một thập kỷ.
Chính phủ huy động tối đa lực lượng – Cuộc chạy đua thời gian giữa đêm lạnh
Ngay khi mặt đất còn chưa ngừng rung, cả bộ máy chính phủ đã vận hành hết tốc lực. Từng phút trôi qua đều là một cuộc chạy đua để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.
Thủ tướng Nhật Bản chỉ đạo khẩn cấp: cứu người trước, kiểm tra sau
Ngay khi động đất xảy ra, chính phủ lập tức kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp. Thủ tướng yêu cầu cung cấp thông tin chính xác về sóng thần, hỗ trợ sơ tán người dân, triển khai lực lượng cứu hộ và đánh giá thiệt hại càng sớm càng tốt.
Trực thăng và máy bay quân sự quần thảo bầu trời đêm
Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đưa hàng loạt trực thăng và máy bay chiến đấu lên bầu trời. Những chuyến bay liên tục kiểm tra khu vực ven biển, hỗ trợ các cộng đồng mất điện và phát hiện kịp thời những điểm có nguy cơ sạt lở hoặc hư hại lớn.
Khung cảnh ấy khiến nhiều người cảm nhận rõ Nhật Bản đang bước vào giai đoạn báo động cao độ.
Chuyên gia nói gì? Những dấu hiệu động đất đáng lo ngại
Dư chấn có thể qua đi, nhưng những dữ liệu địa tầng mới thu được lại khiến các chuyên gia thêm phần trăn trở: liệu đây chỉ là lời cảnh báo nhẹ nhàng của tự nhiên, hay là màn dạo đầu cho điều lớn hơn?
Sóng chu kỳ dài – mối đe dọa thầm lặng với nhà cao tầng
Một điểm đặc biệt trong trận động đất lần này chính là rung lắc chu kỳ dài. Đây là loại rung khiến các tòa nhà cao tầng đung đưa mạnh trong thời gian dài, dễ làm người bên trong hoảng loạn và khó giữ thăng bằng.
JMA ghi nhận mức độ rung này ở cấp 3/4, đủ để biến cả một tòa nhà thành “chiếc thuyền chao đảo” giữa cơn sóng ngầm.
Tâm chấn gần vùng 2011 – ký ức đau thương kéo về
Theo chuyên gia Sakai, tâm chấn trận động đất lần này nằm gần khu vực từng tạo ra thảm họa 2011. Cùng đặc điểm là động đất ranh giới mảng, điều này làm gia tăng lo ngại rằng mặt đất dưới đáy biển đang có biến động mạnh.
“Không chắc chắn 100% sẽ có siêu động đất,” ông nói, “nhưng Nhật Bản phải chuẩn bị như thể điều đó có thể xảy ra.”
Người dân Nhật trong đêm: Nỗi sợ, cái lạnh và hy vọng
Trong cái lạnh cắt da, người dân Nhật vẫn kiên cường đứng vững giữa nỗi sợ. Mỗi câu chuyện của họ không chỉ là chứng kiến—a nói lên bản lĩnh của một dân tộc từng quá quen với thử thách từ đất trời.
“Tôi bị bật khỏi giường” – khoảnh khắc không thể quên
Một cư dân Hachinohe kể rằng anh chỉ kịp ôm chiếc điện thoại rồi lao ra khỏi nhà, trong khi đồ đạc đổ ầm ầm phía sau. Âm thanh ấy, theo anh, “giống như cả căn nhà bị ai kéo mạnh từ bên dưới.”
Người già co ro trong xe giữa âm độ – sự mong manh của con người
Nhiều gia đình mang theo trẻ nhỏ, người già ngồi trú tạm trong xe hoặc nhà văn hóa giữa đêm đông lạnh giá. Có người nói rằng họ đã định ở lại nhà, nhưng ký ức về sóng thần 2011 khiến họ không dám mạo hiểm. Những câu chuyện ấy, dù nhỏ, lại chạm tới trái tim của cả nước Nhật.
Kết luận
Trận động đất 7.5 độ không gây thảm họa ngay lập tức, nhưng nó để lại một “dư chấn tinh thần” mạnh mẽ hơn cả những rung chuyển mà mặt đất tạo ra. Cảnh báo siêu địa chấn được kích hoạt—điều hiếm gặp—khiến người dân Nhật Bản phải bước vào một tuần lễ với sự cảnh giác cao độ.
Nhật Bản đã trải qua nhiều thử thách, nhưng không vì thế mà họ chủ quan. Trong những ngày tới, điều quan trọng nhất là chuẩn bị, bình tĩnh, và phản ứng nhanh. Bởi ở đất nước của động đất, sự sống đôi khi được quyết định bởi những giây quý giá khi mặt đất bắt đầu chuyển mình.
>>> Xem thêm: Lịch sử động đất thế giới | Thảm họa, sóng thần và sự sống còn
