Theo tiết lộ chấn động từ Financial Times, hai “ông lớn” công nghệ Nvidia và AMD vừa bắt tay trong một thương vụ chưa từng có tiền lệ: chấp nhận trích 15% doanh thu từ các con chip AI bán tại Trung Quốc để nộp vào ngân khố Mỹ, đổi lấy tấm vé vàng tiếp tục xuất khẩu sang thị trường tỷ dân đầy béo bở.
Điểm đáng chú ý, thỏa thuận chỉ áp dụng cho Nvidia H20 và AMD MI308 — những con chip được ca ngợi là “quái vật” xử lý AI, nhưng cũng là tâm điểm của làn sóng lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng an ninh quốc gia Mỹ.
Cùng RG66 News tìm hiểu chi tiết của thương vụ gây chấn động giới công nghệ này.
Bối cảnh căng thẳng – Từ lệnh cấm đến thỏa thuận bất ngờ
Chip H20 – “tâm bão” trong cuộc chiến công nghệ Mỹ – Trung
Chip H20 từng là lý do khiến chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden siết chặt kiểm soát xuất khẩu, lo ngại chúng có thể bị quân đội Trung Quốc lợi dụng, làm suy yếu lợi thế AI của Mỹ.
Một số chính trị gia Mỹ thậm chí còn đề xuất gắn bộ theo dõi và vô hiệu hóa chip nếu chúng bị chuyển giao trái phép.
Nvidia lập tức phản bác, gọi đây là nhận định “sai lầm” và cho rằng H20 không đe dọa an ninh Mỹ.
Từ nguy cơ cấm bán đến “bắt tay” với chính quyền Trump
Tháng 4, chính quyền Trump từng cân nhắc cấm xuất khẩu H20 sang Trung Quốc. Nhưng mọi chuyện đổi chiều sau khi CEO Nvidia, Jensen Huang, gặp trực tiếp ông Trump vào tháng 6.
Chỉ một tháng sau, tại hội nghị thượng đỉnh AI, Trump không chỉ ca ngợi Huang là “người tuyệt vời” mà còn khẳng định Nvidia “không thể bị bắt kịp” với 100% thị phần chip AI cao cấp.
>>> Xem thêm: Nvidia được bật đèn xanh bán lại chip AI H20 cho Trung Quốc
Tiền và thị trường – Sức hút khó cưỡng
Doanh thu khổng lồ từ Trung Quốc
- Năm 2024, doanh thu của Nvidia từ Trung Quốc đạt 17 tỷ USD, tương đương 13% tổng doanh thu.
- AMD kiếm 6,2 tỷ USD từ thị trường này, chiếm tới 24% tổng doanh thu.
Con số này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường chip AI Trung Quốc quá lớn để các hãng bỏ qua, bất chấp áp lực chính trị và an ninh.
Thỏa thuận “15%” – giải pháp đôi bên cùng hưởng?
Theo Financial Times, Nvidia và AMD sẽ trả 15% doanh thu từ Trung Quốc cho chính phủ Mỹ dưới dạng “thuế đặc biệt” hoặc “phí giấy phép xuất khẩu”.
Đổi lại, họ sẽ nhận được giấy phép bán chip AI mà không bị rào cản pháp lý, ít nhất là trong ngắn hạn.
Phản ứng trái chiều về việc dùng “thuế” đổi an ninh quốc gia
Thỏa thuận này ngay lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích từ giới chuyên gia an ninh.
Lo ngại từ giới chuyên gia an ninh Mỹ
Alasdair Phillips-Robins, cố vấn Bộ Thương mại Mỹ, nhận định:
“Nếu thông tin này chính xác, điều đó cho thấy chính quyền đang đánh đổi an ninh quốc gia lấy nguồn thu cho ngân khố.”
Các chuyên gia cảnh báo, H20 và MI308 có thể giúp Trung Quốc rút ngắn khoảng cách công nghệ AI với Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự.
Lợi nhuận vượt lên trên rủi ro
Tuy nhiên, giới phân tích tài chính lại cho rằng đây là “thỏa thuận thực dụng”, vì:
- Mỹ vẫn thu được nguồn thuế đáng kể.
- Nvidia và AMD giữ được thị trường béo bở.
- Trung Quốc tiếp tục được tiếp cận công nghệ mới, nhưng với một mức kiểm soát nhất định.
Đòn giáp trả từ Trung Quốc – Nghi ngại “ngõ sau” chip H20
Trong khi phía Mỹ và các doanh nghiệp đang tìm cách tiếp cận Trung Quốc, phía Bắc Kinh không mấy hồ hởi. Cơ quan an ninh mạng Trung Quốc từng triệu tập Nvidia để hỏi rõ về “lỗ hổng theo dõi vị trí và điều khiển từ xa” trong chip H20 – cáo buộc mà Nvidia phủ nhận mạnh mẽ.
Ngoài ra, Trung Quốc còn thúc đẩy các doanh nghiệp nội địa chuyển sang sử dụng chip AI do Huawei, Biren, Cambricon sản xuất để giảm phụ thuộc vào Nvidia.
Tương lai thị trường chip AI sau thỏa thuận
Ảnh hưởng đến giá chip và cạnh tranh toàn cầu
Việc Nvidia và AMD tiếp tục bán chip AI ở Trung Quốc sẽ:
- Giữ nguồn cung ổn định, tránh biến động giá quá lớn.
- Tạo áp lực cạnh tranh cho các nhà sản xuất chip trong nước của Trung Quốc như Huawei và SMIC.
Nguy cơ tái bùng phát căng thẳng thương mại
Dù thỏa thuận mang tính tạm thời, rủi ro vẫn tồn tại:
- Trung Quốc có thể đẩy mạnh tự phát triển chip AI để giảm phụ thuộc.
- Chính quyền Mỹ tương lai có thể siết chặt kiểm soát trở lại.
Lời kết: Bước đi khó lường trong cuộc đua AI toàn cầu
Thỏa thuận Nvidia và AMD trả 15% doanh thu tại Trung Quốc cho Mỹ không chỉ là một quyết định kinh tế, mà còn là bước đi chiến lược trong bối cảnh cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng khốc liệt.
Nó mở ra nhiều câu hỏi: Mỹ có đang đánh đổi an ninh quốc gia lấy lợi ích tài chính? Trung Quốc sẽ phản ứng ra sao? Và liệu đây có phải mô hình hợp tác thương mại mới giữa hai siêu cường công nghệ?
Một điều chắc chắn: thị trường chip AI toàn cầu sẽ không bao giờ như trước nữa.
>>> Xem thêm: Căng thẳng Trung – Mỹ bùng nổ ở mặt trận trí tuệ nhân tạo AI
