Châu Á đang trải qua một giai đoạn thời tiết khốc liệt chưa từng thấy khi mưa lớn, gió mùa và bão nhiệt đới liên tiếp quét qua. Nhiệt độ toàn cầu tăng cao khiến khí quyển tích tụ nhiều hơi ẩm hơn, tạo điều kiện cho những trận mưa vượt xa mọi kỷ lục trước đây.
Trong báo cáo mới nhất, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo rằng nhiều quốc gia đang rơi vào vòng xoáy của các đợt lũ lụt chết người, khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng triệu gia đình buộc phải rời bỏ nhà cửa.
Từ Indonesia, Việt Nam đến Sri Lanka, những dòng nước lũ cuồn cuộn đã phá hủy đường sá, trường học, bệnh viện, trong khi người dân đối mặt với nguy cơ mất an toàn, thiếu lương thực và khủng hoảng nhân đạo ngày càng rõ rệt.
WMO cho rằng các diễn biến này là minh chứng rõ ràng cho tác động của biến đổi khí hậu – và nó đang tăng tốc nhanh hơn khả năng thích ứng của các quốc gia.
Hãy cùng RG66 News tìm hiểu về tình hình lũ lụt và bão tại các quốc gia châu Á, đồng thời đưa ra những cảnh báo và biện pháp phòng ngừa quan trọng.
WMO cảnh báo lũ châu Á – Mưa cực đoan đe dọa tính mạng hàng triệu người
Không còn là những đợt mưa bất thường mang tính cục bộ, các trận mưa cực đoan đang hình thành nhanh hơn, mạnh hơn và lan rộng hơn. WMO khẳng định những gì châu Á đang hứng chịu là dấu hiệu của một “chu kỳ khí hậu mới” đầy nguy hiểm.
Nhiệt độ tăng và mưa cực đoan vượt kiểm soát
Theo WMO, sự gia tăng nhiệt độ khiến khí quyển giữ ẩm nhiều hơn, từ đó tạo ra các trận mưa có cường độ lớn trong thời gian ngắn. Những cơn mưa từng được xem là hiếm gặp “trăm năm mới có một” giờ xảy ra trong vòng vài tháng.
Chỉ trong năm 2025, dữ liệu khí tượng cho thấy nhiều quốc gia châu Á liên tục phá kỷ lục lượng mưa. Hoạt động của gió mùa kết hợp với bão nhiệt đới khiến lượng nước đổ xuống nhanh và dồn dập, tạo nên các dòng lũ lớn khó kiểm soát, đặc biệt tại các vùng đồi núi hoặc khu dân cư đông đúc.
Các quốc gia chịu tác động trực tiếp của thời tiết cực đoan
Những cảnh báo của WMO cho thấy các quốc gia như Indonesia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam và Sri Lanka đang ở trong tâm điểm rủi ro. Đây đều là các nước chịu ảnh hưởng mạnh bởi gió mùa và thường xuyên đón bão lớn, nên khi lượng mưa tăng đột biến, hệ thống thoát nước và khả năng ứng phó ngay lập tức bị quá tải.
Không chỉ hạ tầng bị đe doạ, nhiều khu vực còn rơi vào cảnh mất điện, thiếu nước sạch, trong khi các nỗ lực cứu trợ bị cản trở bởi việc giao thông tê liệt. Điều khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn là nhiều khu vực bị ảnh hưởng không chỉ một, mà là nhiều đợt mưa lớn liên tiếp.
Indonesia và Sri Lanka oằn mình trước lũ lụt chết người
Tại Indonesia và Sri Lanka, không khí tang thương bao trùm khi hàng trăm người chết và mất tích. Lũ lụt và sạt lở đất cuốn trôi nhà cửa, khiến hàng triệu người rơi vào cảnh màn trời chiếu đất.
Indonesia – thảm họa tại Sumatra làm rung chuyển cả nước
Indonesia đang gánh chịu một trong những đợt lũ lụt tồi tệ nhất lịch sử hiện đại. Tại Sumatra, mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của một cơn bão đã khiến đất đá từ các sườn núi đổ xuống như thác lũ. Con số thương vong vượt quá hàng trăm người, và nhiều khu dân cư vẫn đang chìm sâu trong nước.
Hàng triệu người dân bị ảnh hưởng theo nhiều cách khác nhau: mất nhà cửa, mất phương tiện sản xuất, mất điện và nước sạch. Nhiều gia đình phải trú tạm trong các trung tâm sơ tán chật chội, trong khi lực lượng cứu hộ nỗ lực tìm kiếm người mất tích trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Sri Lanka – tuyên bố thảm họa quốc gia sau bão Ditwah
Cùng thời điểm, Sri Lanka phải đối mặt với hậu quả nặng nề của bão Ditwah. Nước lũ dâng cao nhanh chóng khiến nhiều khu vực bị cô lập, còn đất đá từ các sườn đồi trượt xuống gây thiệt hại lớn.
Hệ thống y tế và các dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn, khiến hàng nghìn người không tiếp cận được nguồn hỗ trợ khẩn cấp.
Đáng lo ngại hơn, UNICEF cho biết lượng trẻ em chịu ảnh hưởng đang tăng lên mỗi ngày khi nhiều khu vực vẫn chưa thể tiếp cận do ngập sâu. Đất nước vốn đang gặp khó khăn kinh tế nay phải hứng thêm một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.
Việt Nam, Philippines và Thái Lan tiếp tục đối mặt thời tiết cực đoan
Không thoát khỏi vòng xoáy thời tiết cực đoan, Việt Nam, Philippines và Thái Lan đều đang oằn mình chống chọi với mưa lớn, lũ lụt và nguy cơ sạt lở đất ngày càng cao.
Việt Nam – những trận mưa lịch sử làm tê liệt miền Trung
Việt Nam đang trải qua những tuần lễ đầy thử thách khi mưa lớn kéo dài gây chia cắt nhiều địa phương. Tại miền Trung, nhiều điểm đo ghi nhận lượng mưa vượt ngưỡng từng có, trong đó Huế chứng kiến mức mưa gần như chưa từng thấy, đủ để phá vỡ các kỷ lục khí tượng trước đây.
Nhiều tuyến đường huyết mạch bị ngập sâu, các cơ sở du lịch và di tích lịch sử bị ảnh hưởng đáng kể. Thiệt hại về người và tài sản ngày một gia tăng khi lũ tiếp tục đổ về từ thượng nguồn. Người dân địa phương phải luôn trong tình trạng sẵn sàng sơ tán.
Philippines – oằn mình trước bão kế tiếp khi chưa kịp phục hồi
Philippines, vốn quen thuộc với thiên tai, tiếp tục phải đối mặt với một cơn bão mới ngay khi vẫn đang khắc phục hậu quả từ hai cơn bão trước đó. Đất nước này lại đứng trước nguy cơ lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt tại các khu vực đồi núi.
Người dân tại nhiều vùng ven biển buộc phải di dời lần nữa. Tình trạng chồng chất khủng hoảng khiến công tác cứu trợ kéo dài, trong khi nhiều khu vực vẫn thiếu điện và nước sạch sau các đợt bão trước.
>>> Xem thêm: Bão Wilma sắp đổ bộ Philippines – Dự báo mưa lớn và lũ lụt
Thái Lan – mưa lớn kéo dài gây ngập trên diện rộng
Tại Thái Lan, mưa lớn liên tục khiến nhiều tỉnh phía nam chìm trong nước. Các khu vực nông nghiệp bị ảnh hưởng mạnh khi lúa và hoa màu hư hại, còn hệ thống giao thông bị gián đoạn kéo dài.
Nhiều địa phương ghi nhận tình trạng người dân phải dùng thuyền để di chuyển trong khu dân cư. Mưa lớn cũng khiến các hồ chứa gần đạt mức giới hạn an toàn, làm tăng thêm áp lực cho cơ quan phòng chống thiên tai.
Biến đổi khí hậu khiến châu Á dễ tổn thương hơn
Từ những gì đang diễn ra, các chuyên gia khí tượng nhận định: biến đổi khí hậu không còn là dự báo trong tương lai mà đang ảnh hưởng rõ rệt từng ngày lên đời sống của hàng triệu người dân châu Á.
Khí hậu nóng lên và vòng xoáy thiên tai khó kiểm soát
Theo WMO, mỗi lần thêm một độ ấm lên của Trái đất, khả năng xảy ra mưa lớn sẽ tăng đáng kể. Điều này khiến các hệ thống bão nhiệt đới trở nên mạnh hơn, kéo dài hơn và khó dự đoán hơn. Những khu vực từng chỉ hứng mưa vừa phải nay có thể bất ngờ hứng những trận mưa dữ dội vượt xa ngưỡng an toàn.
Châu Á, với đặc điểm dân cư đông đúc và địa hình phức tạp, trở thành tâm điểm dễ tổn thương khi thiên tai xảy ra theo hướng cực đoan hơn. Các đợt mưa liên tiếp khiến đất đá no nước, gây ra hàng loạt vụ sạt lở và lũ quét.
Khu vực chịu ảnh hưởng bão nhiều nhất thế giới
Không chỉ mưa lớn, châu Á còn là khu vực thường xuyên xuất hiện các cơn bão mạnh nhất hành tinh. WMO nhận định rằng các quốc gia trong khu vực cần xem xét lại chiến lược đối phó thiên tai khi các đợt bão ngày càng có xu hướng duy trì cường độ mạnh ngay cả khi tiến sâu vào đất liền, gây thiệt hại lớn hơn trước đây.
Cần tăng cường hợp tác và cảnh báo sớm để giảm thiệt hại
Trước thực tế đầy rủi ro, WMO kêu gọi các quốc gia châu Á hợp tác sâu rộng hơn, đặc biệt trong việc chia sẻ dữ liệu khí tượng và nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm.
Hệ thống cảnh báo sớm – chìa khóa giảm thiệt hại nhân mạng
WMO nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm toàn dân sẽ giúp giảm đáng kể thương vong và thiệt hại tài sản. Khi người dân nhận được thông báo sớm về mưa lớn, lũ quét hay bão mạnh, họ có đủ thời gian để sơ tán và chuẩn bị các biện pháp an toàn.
Cơ quan này đồng thời khuyến khích các nước tăng cường hợp tác trong chia sẻ dữ liệu thời tiết, để các dự báo mang tính chính xác và kịp thời hơn.
Liên Hợp Quốc cam kết hỗ trợ các nước bị ảnh hưởng
Trước tình hình thiên tai nghiêm trọng, Liên Hợp Quốc thông báo sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tổng thư ký Antonio Guterres bày tỏ sự cảm thông sâu sắc với các gia đình nạn nhân và cam kết các cơ quan LHQ sẽ phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ hoạt động cứu trợ và phục hồi.
Kết luận
Lũ lụt và bão nhiệt đới đang gây thiệt hại nghiêm trọng tại nhiều quốc gia ở Đông Nam Á, ảnh hưởng đến hàng triệu người và gây tổn thất lớn về kinh tế. Biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên nghiêm trọng hơn.
Việc tăng cường hợp tác khu vực và phát triển các hệ thống cảnh báo sớm là cần thiết để giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.
