Sự tái xuất của virus Nipah tại Ấn Độ đang thổi bùng hồi chuông báo động trên khắp châu Á. Chỉ ít ngày sau khi New Delhi xác nhận hai ca nhiễm vào cuối tháng 12, Pakistan lập tức hành động, trở thành quốc gia mới nhất siết chặt kiểm soát biên giới để ngăn mầm bệnh nguy hiểm này xâm nhập lãnh thổ.
Không dừng lại ở đó, làn sóng cảnh giác nhanh chóng lan rộng khi Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Hong Kong, Malaysia và Indonesia đồng loạt tăng cường sàng lọc y tế tại sân bay và các cửa khẩu quốc tế.
Dù virus Nipah không dễ lây lan giữa người với người, tỷ lệ tử vong cao và sự thiếu vắng vaccine đặc hiệu khiến giới chức y tế tuyệt đối không dám chủ quan. Hãy cùng RG66 News tìm hiểu vì sao virus Nipah lại khiến cả khu vực phải căng mình đối phó.
Virus Nipah là gì và vì sao khiến châu Á lo ngại?
Ngay sau khi thông tin Pakistan tăng cường kiểm soát được công bố, nhiều người đặt câu hỏi: virus Nipah nguy hiểm đến mức nào và vì sao nó lại được xếp vào nhóm mầm bệnh ưu tiên toàn cầu?
Nguồn gốc và đặc điểm của virus Nipah
Virus Nipah là một loại virus hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, chủ yếu lây từ động vật sang người. Vật chủ tự nhiên của Nipah là dơi ăn quả (fruit bats), còn được gọi là dơi cáo bay. Từ dơi, virus có thể lây sang con người thông qua thực phẩm bị nhiễm hoặc tiếp xúc trực tiếp.
Điều đáng lo ngại là Nipah có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao, đau đầu dữ dội, viêm não và rối loạn ý thức. Trong nhiều trường hợp, bệnh tiến triển nhanh và có thể dẫn đến tử vong chỉ sau vài ngày.
Tỷ lệ tử vong cao nhưng khó lây lan
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong của virus Nipah dao động từ 40% đến 75%, tùy thuộc vào khả năng phát hiện sớm và năng lực điều trị của từng quốc gia. Đây là con số khiến Nipah trở thành nỗi ám ảnh đối với hệ thống y tế toàn cầu.
Tuy nhiên, điểm khác biệt so với nhiều dịch bệnh khác là virus Nipah không dễ lây truyền từ người sang người. Việc lây nhiễm thường đòi hỏi tiếp xúc gần và kéo dài với người bệnh, chẳng hạn như chăm sóc y tế hoặc sinh hoạt chung trong không gian hẹp.
Pakistan và làn sóng siết chặt kiểm soát Nipah tại châu Á
Việc Pakistan nâng mức cảnh báo cho thấy mối lo ngại đang lan rộng trong khu vực, đặc biệt khi các ca nhiễm tại Ấn Độ vừa được xác nhận.
Pakistan triển khai biện pháp phòng ngừa khẩn cấp
Cơ quan Dịch vụ Y tế Biên giới Pakistan cho biết đã ra lệnh tăng cường sàng lọc tất cả hành khách nhập cảnh qua các cửa khẩu đường bộ, đường biển và hàng không. Mọi du khách đều phải trải qua kiểm tra thân nhiệt và đánh giá lâm sàng ngay tại điểm nhập cảnh.
Ngoài ra, hành khách còn được yêu cầu cung cấp lịch sử di chuyển trong vòng 21 ngày trước đó, nhằm xác định liệu họ có đi qua các khu vực được coi là “nguy cơ cao” hoặc đã ghi nhận ca nhiễm Nipah hay không. Theo giới chức Pakistan, đây là bước đi cần thiết để chủ động phòng ngừa, dù nguy cơ lây nhiễm trực tiếp từ Ấn Độ được đánh giá là thấp.
Hạn chế đi lại giữa Pakistan và Ấn Độ
Hiện tại, Pakistan và Ấn Độ không có các chuyến bay thẳng, và việc đi lại giữa hai nước vốn đã bị hạn chế nghiêm ngặt trong nhiều năm. Sau các cuộc giao tranh căng thẳng hồi năm ngoái, giao thông qua lại gần như đóng băng hoàn toàn.
Dù vậy, Pakistan vẫn không chủ quan, bởi nguy cơ lây lan gián tiếp thông qua các quốc gia thứ ba là điều hoàn toàn có thể xảy ra trong bối cảnh giao thương và du lịch quốc tế đang dần phục hồi.
Việt Nam và các nước Đông Nam Á đồng loạt nâng mức cảnh giác
Không chỉ Nam Á, Đông Nam Á cũng nhanh chóng phản ứng trước thông tin về các ca nhiễm Nipah mới tại Ấn Độ.
Việt Nam tăng cường sàng lọc tại sân bay quốc tế
Tại Việt Nam, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo tăng cường kiểm soát y tế đối với hành khách nhập cảnh tại sân bay Nội Bài, đặc biệt là những chuyến bay đến từ Ấn Độ và bang Tây Bengal – nơi ghi nhận hai ca nhiễm là nhân viên y tế vào cuối tháng 12.
Hành khách được kiểm tra thân nhiệt bằng hệ thống quét tự động nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi nhiễm. Theo cơ quan chức năng, biện pháp này cho phép cách ly kịp thời và tiến hành điều tra dịch tễ ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
TP.HCM và các nước trong khu vực siết chặt biên giới
Song song với Hà Nội, TP.HCM cũng đã tăng cường kiểm soát y tế tại các cửa khẩu quốc tế. Các quốc gia và vùng lãnh thổ khác trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Hong Kong, Malaysia và Indonesia đều áp dụng các biện pháp tương tự, tập trung vào sàng lọc thân nhiệt và khai báo y tế.
Động thái đồng loạt này cho thấy mức độ nghiêm trọng mà các chính phủ đánh giá đối với nguy cơ Nipah, dù hiện chưa ghi nhận ca nhiễm nào ngoài Ấn Độ.
Tình hình dịch Nipah tại Ấn Độ hiện ra sao?
Ấn Độ là quốc gia thường xuyên ghi nhận các ca nhiễm Nipah rải rác trong nhiều năm qua, và lần bùng phát gần đây tiếp tục khiến giới chức y tế khu vực lo ngại.
Hai ca nhiễm mới và công tác truy vết
Bộ Y tế Ấn Độ xác nhận hai ca nhiễm Nipah được phát hiện vào cuối tháng 12, đều là nhân viên y tế. Ngay sau đó, nhà chức trách đã tiến hành truy vết 196 trường hợp tiếp xúc gần liên quan đến hai ca bệnh này.
Kết quả cho thấy toàn bộ những người tiếp xúc đều không có triệu chứng và xét nghiệm âm tính với virus Nipah. Đây được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy nguy cơ lây lan cộng đồng ở thời điểm hiện tại là thấp.
Kerala – “điểm nóng” Nipah toàn cầu
Theo WHO, bang Kerala ở miền nam Ấn Độ được coi là một trong những khu vực có nguy cơ cao nhất thế giới đối với virus Nipah. Nhiều đợt bùng phát nhỏ lẻ đã được ghi nhận tại đây trong những năm gần đây, buộc chính quyền địa phương phải duy trì các biện pháp giám sát nghiêm ngặt.
Nipah trong bức tranh toàn cầu và cảnh báo từ WHO
Dù hiếm gặp, Nipah vẫn là mối đe dọa lớn đối với y tế toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh thế giới vừa trải qua nhiều đại dịch nghiêm trọng.
Số liệu toàn cầu đáng lo ngại
Tính đến tháng 12 năm 2025, toàn cầu đã ghi nhận 750 ca nhiễm Nipah, trong đó có 415 ca tử vong, theo số liệu từ Liên minh Đổi mới Sáng tạo Sẵn sàng cho Dịch bệnh (CEPI). Con số này phản ánh mức độ nguy hiểm của virus, dù số ca nhiễm không nhiều.
Nỗ lực phát triển vaccine Nipah
Hiện nay, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Nipah. CEPI đang tài trợ cho các thử nghiệm vaccine nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch trong tương lai. WHO cũng xếp Nipah vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên cần được nghiên cứu và giám sát chặt chẽ.
Kết luận
Việc Pakistan và hàng loạt quốc gia châu Á tăng cường kiểm soát biên giới cho thấy virus Nipah vẫn là mối đe dọa âm thầm nhưng nguy hiểm. Dù không dễ lây lan như nhiều dịch bệnh khác, tỷ lệ tử vong cao và thiếu vaccine khiến mọi ca nhiễm Nipah đều có thể trở thành thảm họa nếu không được phát hiện sớm.
Trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng gia tăng, các biện pháp sàng lọc, giám sát và hợp tác khu vực được xem là tuyến phòng thủ quan trọng nhất để ngăn chặn Nipah và những mầm bệnh nguy hiểm khác trước khi chúng kịp bùng phát trên diện rộng.
>>> Xem thêm: Rúng động TP.HCM – Triệt phá đường dây sản xuất, bán thạch tín trắng trong nha khoa
