Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ – Trung Quốc, kéo dài suốt nhiều năm qua, đã khiến nền kinh tế toàn cầu lao đao. Tuy nhiên, những tín hiệu tích cực mới đây cho thấy hai cường quốc này đã đạt được một bước tiến quan trọng.
Mỹ và Trung Quốc đã đạt được một thỏa thuận khung về thương mại trước cuộc gặp được mong đợi giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, mở ra hy vọng về việc giảm bớt căng thẳng và tiến tới một thỏa thuận dài hạn.
Thỏa thuận này không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế của cả hai quốc gia mà còn tác động sâu rộng đến các nền kinh tế khác, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á và các đối tác thương mại toàn cầu.
Hãy cùng RG66 News tìm hiểu chi tiết về thỏa thuận này, những động thái của cả hai bên, cũng như những tác động của nó đến nền kinh tế toàn cầu.
Mỹ – Trung thống nhất “khung thoả thuận” thương mại mới
Khung thỏa thuận Mỹ – Trung được xem là bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng thương mại kéo dài suốt hai năm qua.
Bessent: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có một thỏa thuận thực sự”
Phát biểu sau cuộc họp, Tổng thống Donald Trump khẳng định: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có một thỏa thuận với Trung Quốc.”
Theo Bộ trưởng Tài chính Bessent, Trung Quốc đã đồng ý trì hoãn một năm việc áp đặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm – những vật liệu quan trọng trong sản xuất điện thoại, ô tô điện và máy bay chiến đấu.
Đổi lại, Mỹ sẽ tạm ngừng việc áp thuế bổ sung 100% lên hàng hóa Trung Quốc – động thái từng khiến giới đầu tư lo ngại về một “cuộc chiến thương mại toàn diện”.
Thỏa thuận bao gồm cả “vấn đề nóng” TikTok
Đáng chú ý, thỏa thuận sơ bộ còn bao gồm điều khoản về TikTok – nền tảng mạng xã hội của Trung Quốc đang bị yêu cầu bán lại chi nhánh tại Mỹ.
Bessent cho biết “một thỏa thuận cuối cùng về TikTok có thể được ký ngay trong tuần này”, khi Trump gặp trực tiếp Tập tại Hàn Quốc.
Khung thỏa thuận được coi là “tín hiệu hòa bình” sau nhiều tháng căng thẳng, đồng thời là phép thử cho mối quan hệ thương mại lớn nhất hành tinh.
Đậu tương Mỹ và đất hiếm Trung Quốc trở lại bàn cơ thương mại
Một phần quan trọng của khung thỏa thuận là việc Trung Quốc cam kết khôi phục mua đậu tương Mỹ, trong khi Mỹ giảm bớt áp lực thuế lên hàng hóa Trung Quốc.
Trung Quốc nối lại nhập khẩu đậu tương Mỹ
Theo Bessent, Trung Quốc – khách hàng lớn nhất của nông sản Mỹ – sẽ nối lại nhập khẩu đậu tương quy mô lớn sau khi tạm dừng từ tháng 9. Điều này giúp nông dân Mỹ “thở phào nhẹ nhõm”, đặc biệt khi thị trường nông sản Mỹ bị thiệt hại nặng vì lệnh ngừng mua từ Bắc Kinh.
Ông Bessent nói với ABC News:
“Nông dân Mỹ sẽ cảm thấy rất vui với những gì đang diễn ra, không chỉ cho mùa này mà cho nhiều năm tới.”
Trung Quốc hoãn kiểm soát xuất khẩu đất hiếm
Bên cạnh đó, Trung Quốc – quốc gia nắm 60% sản lượng và 90% công suất tinh luyện đất hiếm toàn cầu – cũng đồng ý hoãn áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu trong một năm. Đây là tin vui cho các ngành công nghiệp công nghệ cao của Mỹ, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn cung này.
Hai yếu tố nông sản và đất hiếm được xem là “quân bài chiến lược” của cả hai bên trong bàn cờ thương mại, và việc cùng nhượng bộ cho thấy cả hai đang nghiêm túc hướng đến một thỏa thuận dài hạn.
Trump đẩy mạnh hợp tác khu vực tại ASEAN trước cuộc gặp với Tập Cận Bình
Trước cuộc gặp với nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tổng thống Trump đã ký hàng loạt thỏa thuận thương mại và khoáng sản với các quốc gia Đông Nam Á, nhằm củng cố vị thế của Mỹ trong khu vực.
Chuỗi thỏa thuận thương mại song phương mới
Tại Malaysia, Trump đã ký các hiệp định hợp tác thương mại riêng với Malaysia, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Các nước ASEAN này cam kết:
- Mở rộng nhập khẩu nông sản, năng lượng và máy bay từ Mỹ,
- Dỡ bỏ rào cản thương mại,
- Hợp tác về khoáng sản chiến lược và công nghệ năng lượng xanh.
Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội châu Á, nhận định:
“Những thỏa thuận này tập trung vào hợp tác nhiều hơn là các cam kết cứng rắn, nhưng rõ ràng thể hiện nỗ lực của Washington trong việc mở rộng ảnh hưởng.”
Malaysia cam kết không hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược
Malaysia – quốc gia sở hữu hơn 16,1 triệu tấn trữ lượng đất hiếm – đã đồng ý không áp đặt hạn ngạch hoặc lệnh cấm xuất khẩu sang Mỹ. Động thái này được xem là một phần trong chiến lược “bao vây mềm” Trung Quốc của Washington trong lĩnh vực khoáng sản công nghệ.
Việc Trump thúc đẩy các thỏa thuận với ASEAN không chỉ là bước đi kinh tế mà còn là “đòn ngoại giao mềm”, củng cố vị thế Mỹ trước khi bước vào bàn đàm phán lớn với Trung Quốc.
Căng thẳng thuế quan và nguy cơ chiến tranh thương mại toàn cầu
Thỏa thuận khung lần này được xem là nỗ lực giải cứu toàn cầu khỏi nguy cơ bùng nổ chiến tranh thương mại Mỹ – Trung từng khiến thị trường thế giới lao đao.
Nguy cơ áp thuế 100% từng đe dọa toàn cầu
Vào tháng 4, Trump từng tuyên bố “ngày giải phóng thuế quan”, đe dọa áp thuế 100% lên hàng Trung Quốc. Đáp lại, Bắc Kinh áp dụng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và ngừng mua đậu tương Mỹ, khiến các ngành công nghiệp ô tô, điện tử, và nông sản toàn cầu chao đảo.
Nếu không có bước đột phá này, hàng triệu việc làm và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tác động lan tỏa đến châu Âu và Anh
Căng thẳng Mỹ – Trung từng đe dọa ngành sản xuất ô tô châu Âu và Anh, do sự phụ thuộc vào linh kiện và kim loại đất hiếm. Vì thế, khung thỏa thuận hiện tại không chỉ là tin vui cho hai nền kinh tế lớn, mà còn cho toàn bộ thị trường toàn cầu.
Thỏa thuận khung không chỉ là “đình chiến” tạm thời, mà còn là phép thử cho khả năng hợp tác giữa hai cường quốc kinh tế trong thế kỷ 21.
Cuộc gặp Trump – Tập tại Hàn Quốc: Dấu mốc quan trọng
Tất cả các bên đang hướng đến cuộc gặp thượng đỉnh Trump – Tập dự kiến diễn ra tại Hàn Quốc vào thứ Năm, nơi hai nhà lãnh đạo có thể chính thức ký kết thỏa thuận.
Kỳ vọng vào “hòa bình thương mại”
Giới phân tích nhận định, cuộc gặp này sẽ định hình tương lai quan hệ Mỹ – Trung trong ít nhất 5 năm tới. Nếu thỏa thuận được ký kết, đây sẽ là lần đầu tiên trong nhiều năm căng thẳng thương mại được hạ nhiệt rõ rệt.
John Woods, Giám đốc đầu tư tại Lombard Odier, nhận định:
“Thị trường đang dần quen với chiến lược ‘ra đòn trước, đàm phán sau’ của Trump, nhưng lần này có vẻ hai bên thực sự sẵn sàng cho một bước ngoặt tích cực.”
Tiktok và các cam kết phụ – “Viên đá thử lửa”
Ngoài vấn đề thương mại, vận mệnh TikTok tại Mỹ và chính sách xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc được xem là “phép thử lòng tin” cho hai bên.
Nếu đạt đồng thuận, các biện pháp thuế quan mới có thể được tạm ngưng vô thời hạn, và TikTok có thể tiếp tục hoạt động hợp pháp tại Mỹ dưới sự giám sát chung.
Cuộc gặp Trump – Tập sắp tới không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là “vũ đài chính trị” thể hiện vị thế và chiến lược toàn cầu của cả hai cường quốc.
>>> Xem thêm: Trump ký lệnh: TikTok Mỹ do Oracle và nhà đầu tư Mỹ vận hành
Cơ hội lịch sử cho cả hai bên
Sau hơn hai năm leo thang căng thẳng, Mỹ và Trung Quốc đang tiến gần hơn bao giờ hết tới một thỏa thuận thương mại toàn diện. Khung thỏa thuận đạt được tại Malaysia không chỉ giúp ổn định thị trường toàn cầu, mà còn mở ra cơ hội mới cho nông dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư hai nước.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng mọi “đình chiến” đều mong manh nếu thiếu sự tin cậy lâu dài.
“Cả hai bên đều đã thử giới hạn của nhau,” nhà kinh tế Ting Lu (Nomura) nhận xét. “Giờ là lúc họ cần nhượng bộ để hướng tới tương lai bền vững hơn.”
Nếu cuộc gặp Trump – Tập tại Seoul đạt kết quả tích cực, một chương mới trong lịch sử thương mại thế giới có thể bắt đầu – từ chính châu Á.
>>> Xem thêm: Chứng khoán châu Á thăng hoa nhờ hy vọng thương mại Mỹ – Trung
