Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra phổ biến, vấn đề mua bán dữ liệu cá nhân gây ra lừa đảo và chiếm đoạt tài sản đang dần tăng cao và mang đến những mối nguy nghiêm trọng về an ninh cá nhân và quyền riêng tư của mỗi công dân. Trước tình trạng đó, Chính phủ Việt Nam đã đề xuất Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân với đề xuống cấm tuyệt đối hành vi mua bán này.
Hãy cùng RG66 News tìm hiểu ngay về dự luật bảo vệ này nhé!
Thực trạng mua bán dữ liệu cá nhân hiện nay
Tình trạng mua bán thông tin cá nhân hiện nay đã không còn quá xa lạ trong xã hội. Từ những cuộc điện thoại gọi rao bán nhà đất, mời mỏ bảo hiểm đến các tin nhắn lừa đảo, tất cả đều dựa trên việc khai thác và mua bán dữ liệu cá nhân mà người dùng không hề hay biết.
Theo thông tin từ Bộ Công an, năm 2024 đã ghi nhận vụ tấn công mã hóa dữ liệu, đánh cắp đến 10 terabyte thông tin cá nhân, làm rò rỉ 14,5 triệu tài khoản tại Việt Nam – chiếm 12% toàn cầu. Điều đó cho thấy quy mô mua bán data đang vượt ngoài tầm kiểm soát.
Dự luật bảo vệ dữ liệu: Cấm tuyệt đối mua bán dữ liệu cá nhân
Chiều 5/5, Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã trình Quốc hội dự án Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Theo dự thảo, 6 hành vi sẽ bị nghiêm cấm bao gồm:
- Xử lý dữ liệu cá nhân trái luật
- Gây ảnh hưởng tới an ninh, quốc phòng
- Mua bán thông tin dưới mọi hình thức
- Thu thập và chuyển giao dữ liệu trái quy định
- Cố ý chiếm đoạt, rò rỉ hoặc làm mất dữ liệu
Cơ quan thẩm tra dự án luật – Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết một số thành viên đề xuất làm rõ định nghĩa “mua bán dữ liệu cá nhân” để có cơ sở pháp lý vững chắc cho việc cấm hành vi này. Có đại biểu kiến nghị loại trừ các hoạt động chuyển giao, cung cấp, chia sẻ dữ liệu nội bộ trong các tổ chức, doanh nghiệp phục vụ mục đích xử lý và sử dụng nghiệp vụ.
Tuy nhiên, một số ý kiến lại nhìn nhận dữ liệu cá nhân như một loại hàng hóa đặc biệt mà quyền của chủ thể có thể được giao dịch. Việc cấm tuyệt đối mua bán có thể gây ra những hệ lụy không nhỏ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp.
“Cần phải quy định theo hướng thông thoáng hơn để khơi thông nguồn lực, khuyến khích đổi mới sáng tạo, không cản trở thị trường dữ liệu”, Ủy ban đề xuất, cho rằng không nên tạo rào cản cho thị trường dữ liệu mà cần quản lý chặt chẽ thông qua minh bạch hóa, tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ bảo vệ tiên tiến, đảm bảo quyền lợi của chủ thể dữ liệu.
Cơ quan thẩm tra đề xuất Chính phủ điều chỉnh quy định theo hướng cấm “mua bán dữ liệu cá nhân trái pháp luật”. Đối với các giao dịch mua bán data, có thể cho phép nếu được sự đồng ý của chủ thể và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia.
Vì sao cần cấm mua data khách hàng?
Luật hiện hành (Nghị định 13/2023) đã quy định “dữ liệu cá nhân không được mua, bán dưới mọi hình thức”, nhưng nhiều hành vi chưa được xử lý vì thiếu quy định của pháp luật. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng mỗi ngày, dữ liệu cá nhân được chuyển lên môi trường điện tử thường xuyên. Việc này dẫn đến tình trạng lộ thông tin cá nhân trong quá trình chuyển giao, lưu trữ, trao đổi phục vụ hoạt động kinh doanh hoặc do biện pháp bảo vệ không tương xứng dẫn tới bị chiếm đoạt và đăng tải công khai.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp thu thập, lưu trữ cả kho dữ liệu khách hàng, mua data khách hàng từ bên thứ ba rồi phân tích, sử dụng và khai thác mua bán thông tin hoạt động kinh doanh. Tội phạm công nghệ cũng tận dụng việc mua bán dữ liệu cá nhân để chiếm đoạt, mua bán data với quy mô lớn, gây nguy cơ bị lợi dụng vào mục đích lừa đảo, phá hoại hoặc đánh cắp tài sản.
Cần cơ chế bảo vệ quyền dữ liệu của người dân
Bên cạnh việc nghiêm cấm mua bán data trái phép, dự thảo luật còn quy định 11 quyền của chủ thể dữ liệu, siết chặt quy trình chuyển dữ liệu ra nước ngoài, cấm doanh nghiệp bắt buộc người dùng cung cấp dữ liệu nhạy cảm để được truy cập dịch vụ.
Xem thêm: Cập nhật vụ cháy ở Hà Nội khiến 3 người tử vong vào rạng sáng hôm nay
Kết luận
Việc siết chặt mua bán dữ liệu cá nhân là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền riêng tư và an ninh thông tin trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, cần có cơ chế quản lý linh hoạt, minh bạch, cho phép giao dịch dữ liệu khi có sự đồng thuận của người dùng và phục vụ mục tiêu chính đáng. Chỉ khi đó, thị trường dữ liệu mới phát triển bền vững và an toàn.
Theo dõi RG News để nhận thêm nhiều thông tin mới nhất nhé!
