Donald Trump lại một lần nữa “gây bão”! Lần này, không phải bằng những phát ngôn bốc lửa, mà là bằng một quyết định khiến cả Phố Wall và chính trường Mỹ sững sờ: sa thải nữ Thống đốc da màu đầu tiên của Cục Dự trữ Liên bang – Lisa Cook.
Đây không chỉ là hành động chưa từng có trong suốt hơn một thế kỷ tồn tại của Fed, mà còn là phát súng mở màn cho cuộc chiến quyền lực gay gắt nhất giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương quyền lực nhất hành tinh.
Liệu Trump có đang vượt quyền? Fed có còn thực sự độc lập? Và Lisa Cook – bà sẽ chiến đấu hay rút lui? Cùng RG66 News khám phá toàn bộ diễn biến của vụ việc chấn động này – nơi chính trị, pháp lý và tài chính va chạm nảy lửa trên sân khấu quyền lực nước Mỹ!
Trump tuyên bố sa thải Lisa Cook – Cuộc đối đầu nảy lửa
Trump tung “đòn mạnh” vào Fed
Trong bức thư đăng trên nền tảng Truth Social, Trump cho biết ông “sa thải Lisa Cook ngay lập tức” với lý do bà bị cáo buộc khai báo gian dối trong các hồ sơ vay thế chấp. Theo Trump, đây là hành vi “gian lận tài chính” khiến bà mất uy tín để giữ chức vụ.
Tuy nhiên, sự việc không chỉ dừng ở một vụ “cáo buộc cá nhân”. Đây là bước đi thể hiện rõ sự căng thẳng giữa Nhà Trắng và Fed, khi Trump nhiều tháng qua liên tục phàn nàn rằng Chủ tịch Fed Jerome Powell không chịu hạ lãi suất.
Lisa Cook phản ứng: “Trump không có thẩm quyền”
Ngay sau tuyên bố, Lisa Cook lập tức phản pháo:
“Tổng thống Trump tự cho mình quyền sa thải tôi mà không có căn cứ pháp lý. Ông ấy không có thẩm quyền để làm điều đó. Tôi sẽ không từ chức.”
Bà Cook đã thuê luật sư nổi tiếng Abbe Lowell để chuẩn bị cuộc chiến pháp lý với Trump. Đây hứa hẹn sẽ là một trong những cuộc đối đầu gây chấn động nhất lịch sử ngân hàng trung ương Mỹ.
Lisa Cook là ai? Và tại sao bà lại là mục tiêu?
Nữ kinh tế gia da màu đầu tiên trong lịch sử Fed
Lisa Cook không chỉ là người phụ nữ da màu đầu tiên trong Ban điều hành Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (Fed), mà còn là một học giả uy tín từng giảng dạy tại Harvard, Stanford và từng phục vụ trong Hội đồng Cố vấn Kinh tế dưới thời Barack Obama.
Bà được Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm vào năm 2022 với nhiệm kỳ kéo dài đến 2038.
Động cơ chính trị đằng sau?
Việc nhắm đến Cook — một nhân vật không thuộc giới chính trị và chưa bị truy tố — đặt ra nghi vấn liệu đây có phải là màn “thanh trừng” vì Cook không tuân theo định hướng chính sách của Trump.
Cùng với sự bổ nhiệm liên tiếp các nhân vật thân cận vào Fed, giới quan sát lo ngại về viễn cảnh ngân hàng trung ương trở thành công cụ chính trị.
Vụ việc Lisa Cook và cáo buộc gian lận thế chấp
Nguồn gốc cáo buộc
Trump viện dẫn đơn tố cáo từ Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA) – Bill Pulte, một đồng minh chính trị thân cận. Pulte cáo buộc Cook đã khai báo hai căn nhà khác nhau cùng là nơi ở chính trong hồ sơ thế chấp.
- Tại Michigan: cam kết nhà ở chính trong 1 năm.
- Hai tuần sau, tại Atlanta của tiểu bang Georgia: tiếp tục ký xác nhận đây là nhà ở chính.
Trump cho rằng đây là hành vi “gian dối” và “có thể cấu thành tội phạm”.
Lisa Cook phản bác
Cook khẳng định cáo buộc này thiếu cơ sở pháp lý và mang màu sắc chính trị. Bà cho biết những khoản vay diễn ra trước khi bà gia nhập Fed năm 2022 và sẵn sàng hợp tác với cơ quan chức năng nếu cần.
Fed – Độc lập đến đâu trong thời Trump?
Luật pháp nói gì về quyền sa thải Thống đốc Fed?
Theo Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang năm 1913, Tổng thống chỉ có thể sa thải một thống đốc “vì lý do chính đáng” – nhưng luật không định nghĩa cụ thể điều đó là gì.
Tuy nhiên, trong hơn 100 năm lịch sử, chưa từng có tổng thống nào đơn phương sa thải một thành viên của Hội đồng Thống đốc như Trump đã làm.
Phản ứng dữ dội từ giới chính trị
Đảng Dân chủ: “Một hành vi chuyên quyền trắng trợn”
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren gọi đây là: “Một âm mưu tiếm quyền trắng trợn, vi phạm nghiêm trọng Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang và phải bị bác bỏ tại tòa án.”
“Đây là hành động độc đoán, vi phạm pháp luật và sẽ bị thách thức tại tòa án,” Bà Warren nhấn mạnh.
Rohit Chopra, cựu Giám đốc Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng, cảnh báo: “Chúng ta đang chứng kiến một Nhà Trắng biến các cơ quan tài chính độc lập thành công cụ phục vụ quyền lực cá nhân.”
Không chỉ vậy, nhiều thành viên Đảng Dân chủ đã lên tiếng phản đối, coi đây là âm mưu thâu tóm quyền lực và phá hoại thể chế.
“Trump không thể tự cho mình quyền viết lại luật pháp khi thấy bất tiện,” – một thành viên trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện nói.
Phe Cộng hòa phản ứng thế nào?
Trong khi một số nghị sĩ ủng hộ Trump, nhiều nhân vật bảo thủ truyền thống lại tỏ ra e ngại. Họ cho rằng hành động can thiệp vào Fed có thể khiến thị trường bất ổn và ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế trong dài hạn.
Thị trường tài chính phản ứng ra sao?
USD và lợi suất trái phiếu biến động
Ngay sau khi Trump đăng thông báo:
- Chỉ số USD giảm 0,3% so với rổ tiền tệ lớn.
- Lợi suất trái phiếu 2 năm – nhạy cảm với chính sách lãi suất – giảm 4 điểm cơ bản.
- Vàng tăng 0,3% khi nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn an toàn.
Phố Wall thêm bất ổn
Các chuyên gia lo ngại rằng động thái này sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm cho việc chính trị can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền tệ. Thị trường chứng khoán Mỹ vốn đã bất an vì lãi suất cao, nay càng thêm lo sợ vì rủi ro thể chế.
>>> Xem thêm: Fed và Trump cùng đẩy giá Bitcoin – Cơn sốt tiền ảo trở lại?
Điều gì xảy ra nếu Trump thành công?
Bàn cờ quyền lực tại Fed thay đổi ra sao?
Tính đến hiện tại, Hội đồng Thống đốc Fed còn 6 người, trong đó 2 người là do Trump bổ nhiệm. Nếu Trump thành công trong việc thay thế Cook và bổ nhiệm Stephen Miran (đang chờ phê chuẩn bởi Thượng viện), ông sẽ chiếm đa số với 4/7 vị trí.
Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Chính sách lãi suất
- Quản lý lạm phát
- Điều tiết tín dụng
“Trump sẽ có công cụ để buộc Fed phải cắt giảm lãi suất, bất chấp rủi ro lạm phát”, chuyên gia Skanda Amarnath cảnh báo.
Đe dọa đối với tính độc lập của Ngân hàng Trung ương
Nhiều chuyên gia lo ngại rằng nếu hành động này không bị ngăn chặn, một tiền lệ nguy hiểm sẽ được tạo ra – nơi các tổng thống tương lai có thể sa thải bất kỳ ai không làm theo mệnh lệnh.
“Fed có thể bị biến thành con rối của chính phủ nếu Lisa Cook bị loại bỏ trái pháp luật,” Rohit Chopra – cựu giám đốc Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng – cho biết.
Kịch bản nào tiếp theo cho Lisa Cook và Fed?
Trận chiến pháp lý đang chờ phía trước
Với sự hỗ trợ của luật sư Abbe Lowell – người từng đại diện cho nhiều nhân vật nổi tiếng – Lisa Cook có khả năng đưa vụ việc ra tòa án liên bang.
Nếu được thụ lý, đây có thể là vụ kiện lịch sử về giới hạn quyền lực của tổng thống đối với một cơ quan độc lập.
Tác động dài hạn đến nền kinh tế Mỹ
Việc Trump cố gắng “thay máu” Fed có thể khiến thị trường lo ngại rằng chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi yếu tố chính trị, thay vì dựa trên dữ liệu kinh tế khách quan.
Tương lai Fed – độc lập hay bị điều khiển?
Cuộc đối đầu giữa Tổng thống Trump và Lisa Cook không đơn thuần là mâu thuẫn cá nhân, mà là biểu tượng cho cuộc chiến quyền lực sâu rộng hơn: chính trị hóa ngân hàng trung ương hay bảo vệ nguyên tắc độc lập tài chính.
Kết cục của vụ việc sẽ không chỉ quyết định số phận của Lisa Cook, mà còn định hình tương lai của chính sách tiền tệ Mỹ trong nhiều năm tới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động, điều mà người dân Mỹ và thế giới cần là một Fed vững vàng, không bị chi phối bởi quyền lực chính trị, để duy trì niềm tin vào hệ thống tài chính.
