Việc Fifa xác nhận Saudi Arabia sẽ là nước chủ nhà cho World Cup 2034 dành cho nam – mặc dù quốc gia này phải đối mặt với nhiều chỉ trích về nhân quyền và môi trường – là một trong những bước đi gây tranh cãi nhất mà cơ quan quản lý bóng đá này từng thực hiện.
Dù nhiều nhà phê bình cảm thấy bất bình trước viễn cảnh này, nhưng ít ai ngạc nhiên trước ảnh hưởng mà khoản đầu tư chưa từng có vào thể thao của vương quốc này đã mang lại.
Vậy giải đấu này có phải được sử dụng để cải thiện danh tiếng của Saudi Arabia hay không, hay nó có thể là chất xúc tác cho cải cách xã hội? Điều này cho thấy điều gì về FIFA và bóng đá nói chung?
Vì sao đây là “đăng quang” hơn là “tranh đấu”?
Saudi Arabia được công bố là nước đăng cai World Cup 2034 trong một cuộc họp trực tuyến của FIFA, điều đã được dự báo từ lâu.
- Quy trình chọn nhanh chóng: FIFA chỉ cho các nước thời gian ngắn để nộp hồ sơ. Úc, ứng viên duy nhất còn lại, đã rút lui vào tháng 10/2023.
- Mối quan hệ mật thiết: Saudi Arabia và FIFA, dưới thời Chủ tịch Gianni Infantino, đã có nhiều hợp tác trước đó, bao gồm việc tổ chức Club World Cup 2023 và các thỏa thuận tài trợ lớn.
- Đánh giá cao: Báo cáo của FIFA chấm điểm hồ sơ Saudi Arabia 4,2/5, cao nhất từ trước tới nay, dù bị coi là thiếu minh bạch.
FIFA lập luận rằng cách thức này giúp tránh các vụ bê bối tham nhũng trong quy trình đấu thầu truyền thống, đồng thời đưa giải đấu đến các khu vực mới.
Phản ứng từ các quốc gia
Một số liên đoàn bóng đá, như Na Uy, đã phản đối bằng cách không tham gia bỏ phiếu, cho rằng quy trình này làm suy giảm niềm tin vào FIFA.
- Đức: Chấp nhận nhưng nhấn mạnh cần cải thiện tình hình nhân quyền.
- Anh: Hỗ trợ để tránh bị coi là đạo đức giả, khi vẫn muốn đội tuyển Anh tham gia giải đấu.
Ngoài ra, các tổ chức nhân quyền như Amnesty International đã lên tiếng yêu cầu FIFA cam kết cải cách, lo ngại nguy cơ phân biệt đối xử, lạm dụng lao động và vi phạm quyền cơ bản tại giải đấu.
Kỳ World Cup 20234 ở Saudi Arabia sẽ ra sao?
Saudi Arabia đã đề xuất 15 sân vận động tại 5 thành phố, bao gồm dự án tương lai Neom chưa được xây dựng. FIFA đánh giá cao cơ sở hạ tầng “đẳng cấp thế giới” trong kế hoạch này.
Tuy nhiên, giải đấu nhiều khả năng sẽ được tổ chức vào mùa đông để tránh xung đột với tháng Ramadan và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Điều này có thể gây thêm gián đoạn cho các giải đấu trong nước và lịch trình bóng đá châu Âu.
Ảnh hưởng của Saudi Arabia đến thể thao
Quyết định này cho thấy quyền lực ngày càng lớn của Saudi Arabia trong thể thao, từ việc tổ chức các sự kiện lớn đến kiểm soát các câu lạc bộ và giải đấu quan trọng.
- Đầu tư: Từ năm 2021, Saudi Arabia đã chi hàng tỷ USD để tổ chức các sự kiện như F1, boxing, golf và cả các giải đấu bóng đá lớn.
- Mục tiêu: World Cup 2034 được coi là bước tiến lớn trong chiến lược “Tầm nhìn 2030” của nước này, nhằm đa dạng hóa nền kinh tế và nâng cao hình ảnh quốc gia.
Đây có phải là “sportswashing”?
Nhiều người coi đây là ví dụ lớn nhất về “sportswashing” – dùng thể thao để che giấu các vấn đề như:
- Nhân quyền: Xâm phạm quyền tự do, đàn áp phụ nữ, cấm đồng tính luyến ái, và sử dụng án tử hình.
- Xã hội: Cái chết của nhà báo Jamal Khashoggi và các cuộc chiến tại Yemen.
Tuy nhiên, Saudi Arabia khẳng định rằng việc tổ chức World Cup sẽ thúc đẩy cải cách, thu hút du lịch và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
Môi trường và bền vững
Quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới bị cáo buộc gây ảnh hưởng tiêu cực đến biến đổi khí hậu. Kế hoạch xây dựng 11 sân vận động mới và cải tạo 4 sân hiện tại cũng làm dấy lên lo ngại về tác động môi trường.
FIFA, từng bị chỉ trích vì quảng bá World Cup 2022 tại Qatar là “trung hòa carbon”, đã cam kết sẽ thực hiện các biện pháp giảm thiểu nhưng vẫn bị xem là chưa đủ.
Tương lai của FIFA và bóng đá
Quyết định này không chỉ định hình tương lai World Cup mà còn cho thấy sự dịch chuyển quyền lực trong thể thao. FIFA và Saudi Arabia sẽ cần nỗ lực trong thập kỷ tới để thuyết phục các bên rằng giải đấu sẽ mang lại những thay đổi tích cực, thay vì bị coi là vết đen trong lịch sử bóng đá.
Kết luận
Dù là một bước đi lớn trong chiến lược thể thao của Saudi Arabia, việc Fifa chọn quốc gia này làm chủ nhà World Cup 2034 đã đặt ra rất nhiều câu hỏi về sự minh bạch của quá trình bầu chọn và những tác động tiềm ẩn đối với nhân quyền và môi trường.
Dù vậy, đây cũng là một cơ hội để Saudi Arabia chứng tỏ mình có thể cải thiện hình ảnh và thực hiện các cải cách quan trọng trong những năm tới.
Đừng quên theo dõi RG66 News để không bỏ lỡ bất kỳ tin thể thao mới nào nhé!
