Một trong những vụ hỏa hoạn tồi tệ nhất trong lịch sử Hồng Kông vừa xảy ra tại khu dân cư Tai Po, để lại hậu quả tang thương: ít nhất 44 người thiệt mạng và 279 người mất tích.
Đám cháy bùng phát dữ dội từ hệ thống giàn giáo tre và lớp lưới che công trình phủ quanh các tòa nhà đang sửa chữa – hai yếu tố được cho là “châm ngòi” cho thảm kịch không tưởng này.
Trong lúc lực lượng cứu hỏa vẫn đang chiến đấu với ngọn lửa, cả Hồng Kông chìm trong không khí đau thương và giận dữ. Những câu hỏi về an toàn xây dựng, chất lượng vật liệu, và trách nhiệm của các đơn vị thi công đang khiến dư luận bùng nổ.
Hãy cùng RG66 News tổng hợp toàn bộ diễn biến, nguyên nhân, hậu quả và những góc khuất phía sau vụ cháy Tai Po – một hồi chuông cảnh tỉnh cho an toàn đô thị và chính sách quản lý xây dựng tại Hồng Kông.
Vụ cháy kinh hoàng ở Tai Po Hồng Kông – Chuyện gì đã xảy ra?
Ngay từ chiều ngày xảy ra vụ việc, hàng loạt bản tin phát đi đã mô tả cảnh tượng như “địa ngục bùng cháy giữa trời chiều”. Đám cháy tại Wang Fuk Court – một khu nhà ở công cộng xây từ những năm 1980 – bùng lên lúc 2:51 chiều và chỉ trong vài phút đã lan nhanh lên toàn bộ mặt ngoài công trình.
Giây phút bắt đầu thảm họa cháy Hồng Kông
Theo điều tra sơ bộ, ngọn lửa khởi phát từ hệ thống giàn giáo tre bao quanh toàn bộ tòa nhà đang được cải tạo. Đây là kiểu giàn giáo rất phổ biến tại Hồng Kông nhưng cũng dễ bén lửa, đặc biệt trong điều kiện thời tiết khô hạn.
Chỉ sau 43 phút, mức cảnh báo được nâng lên báo động cấp 4, và đến 6:22 tối, Hồng Kông phát cảnh báo cao nhất – cấp 5, cấp độ chỉ xuất hiện trong những vụ hỏa hoạn cực kỳ nghiêm trọng.
Lửa lan sang 7 tòa nhà – Hệ thống cứu hỏa quá tải
Tổng cộng 7 tòa nhà bị ảnh hưởng. Trong đó, 4 tòa đã được khống chế sau khoảng 18 giờ nhưng 3 tòa còn lại vẫn âm ỉ cháy, nhiệt độ cao đến mức lực lượng cứu hỏa không thể tiếp cận các tầng cao.
Hơn 1.200 lính cứu hỏa và nhân viên y tế được huy động – con số hiếm thấy trong lịch sử thành phố.
Nỗi ám ảnh từ bên trong: cư dân mắc kẹt, nhiệt độ vượt 600°C
Cơ quan cứu hỏa cho biết:
- Nhiệt độ bên trong một số tầng cao lên tới 600°C
- Cầu thang bộ bị tàn phá
- Lối thoát hiểm bị đổ sập
- Mái che và giàn giáo rơi xuống liên tục
Cảnh tượng khiến nhiều người liên tưởng đến vụ cháy tháp Grenfell (Anh) năm 2017 – khi vật liệu bao phủ mặt ngoài tòa nhà trở thành “mồi lửa khổng lồ”.
Vì sao đám cháy Hồng Kông lan nhanh? Giàn giáo tre là thủ phạm?
Ngay sau vụ việc, các chuyên gia an toàn cháy nổ đã đưa ra những nhận định khiến dư luận sốc: giàn giáo tre, một biểu tượng của ngành xây dựng Hồng Kông, chính là yếu tố khiến lửa lan nhanh và khó kiểm soát đến vậy.
Giàn giáo tre – “đặc sản Hồng Kông” nhưng là mồi lửa nguy hiểm
Theo Giáo sư Jiang Liming – Đại học Bách khoa Hồng Kông:
“Lượng giàn giáo tre nối liền giữa các khối nhà đã tạo ra đường dẫn lửa cực nhanh. Tre cháy mạnh và dễ gãy, khiến ngọn lửa xuyên vào sâu trong các căn hộ chỉ trong vài phút.”
Điều đáng nói:
- Tre cực dễ bén lửa
- Nhiệt độ cao khiến tre gãy vỡ, làm lửa rơi theo nhiều tầng
- Lưới bao che xây dựng (thường bằng nylon) không chịu lửa, dễ tan chảy
Vật liệu bọc ngoài công trình bị xem xét – lưới, mesh, xốp
Cảnh sát cho biết họ phát hiện:
- Lưới che không có khả năng chống cháy
- Tấm mesh mỏng dễ cháy phủ quanh tòa nhà
- Tấm xốp styrofoam che cửa sổ – cực kỳ dễ bắt lửa
Các kỹ sư xây dựng cho rằng phần lớn lưới công trình tại Hồng Kông đều không đạt chuẩn chống cháy, dù tiêu chuẩn này đã được khuyến cáo nhiều năm qua.
Cửa kính đơn làm cháy lan vào trong căn hộ
Một vấn đề khác khiến đám cháy trở nên thảm khốc:
- Chung cư Wang Fuk Court sử dụng kính đơn từ thập niên 1980
- Kính đơn dễ vỡ dưới nhiệt
- Khi vỡ, lửa dễ dàng xuyên qua và tiếp tục cháy lan
Trong khi đó, các toà nhà hiện đại sử dụng kính hai lớp, tăng khả năng chống nhiệt và kéo dài thời gian thoát hiểm cho cư dân.
Thảm họa cháy Hồng Kông và góc tối của ngành xây dựng: Ai phải chịu trách nhiệm?
Hàng loạt bất cập đã bị phơi bày ngay trong đêm cháy. Từ quản lý công trình, vật liệu cho đến quy trình thi công, tất cả đều bị đặt vào vòng nghi vấn.
Ba giám đốc công ty xây dựng bị bắt vì nghi ngờ ngộ sát
Cảnh sát Hồng Kông đã bắt giữ:
- 2 giám đốc
- 1 kỹ sư tư vấn
Họ bị cáo buộc bất cẩn nghiêm trọng, sử dụng vật liệu dễ cháy và lập rào chắn không đúng tiêu chuẩn, khiến ngọn lửa lan theo đường thẳng đứng với tốc độ cực nhanh.
Vật liệu rẻ, kém chất lượng – tình trạng “ai cũng biết nhưng vẫn dùng”?
Một số kỹ sư tố cáo:
- Lưới chống bụi thường là lưới nylon giá rẻ, không phải loại chống cháy
- Nhiều công trình lạm dụng thùng carton, dầu mỏng, vật liệu dễ cháy trên giàn giáo
- Tình trạng thi công ẩu, thiếu giám sát là chuyện “phổ biến trong ngành”
Giàn giáo tre bị yêu cầu loại bỏ từ lâu nhưng chưa được thực hiện
Đầu năm nay, Hồng Kông công bố kế hoạch loại bỏ giàn giáo tre, thay bằng khung thép chống cháy.
Nhưng:
- Quá trình chuyển đổi chậm
- Nhiều công ty vẫn thích dùng tre vì rẻ và nhanh
- Thanh tra không đủ lực để giám sát quy mô hàng ngàn công trình
Thảm họa lần này được xem là “cái giá phải trả” cho sự chậm trễ đó.
Thiệt hại nặng nề: 44 người chết, 279 người mất tích và những câu chuyện đau lòng phía sau
Khi lửa tắt, những gì còn lại là con số thương vong nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ. Nhiều gia đình đến giờ vẫn chưa xác định được người thân của mình ở đâu.
Gần 300 người mất tích – nỗi tuyệt vọng bao trùm cộng đồng
Việc có tới 279 cư dân mất tích khiến lực lượng cứu hộ phải chạy đua từng phút. Một số người bị kẹt trong căn hộ không thể thoát ra vì cửa bị khóa hoặc khói dày đặc. Nhiệt độ cao khiến họ không thể tiếp cận ban công hay mở cửa thoát hiểm.
Cộng đồng người cao tuổi chịu thiệt hại nặng nề
Wang Fuk Court có gần 40% dân số là người già. Với khả năng di chuyển hạn chế và phản ứng chậm hơn trong tình huống khẩn cấp, họ gần như không thể chạy kịp. Không ít người đã sống ở đây từ khi công trình được xây dựng vào những năm 1980, và khu căn hộ này là cả cuộc đời họ.
Những cuộc gọi cầu cứu nghẹn ngào
Nhiều người sống sót kể họ nghe thấy tiếng đập cửa, tiếng người gọi nhau qua lớp khói nhưng bất lực vì không thể thoát ra khỏi căn phòng. Những ký ức đó sẽ ám ảnh họ suốt đời.
Thảm họa cháy Tai Po và những ký ức đen tối trong lịch sử Hồng Kông
Tai Po không phải vụ cháy lớn đầu tiên của Hồng Kông, nhưng mức độ thiệt hại khiến nó trở thành thảm họa lớn nhất trong 63 năm.
Những vụ cháy từng khiến Hồng Kông rúng động
Các vụ cháy kinh hoàng trong lịch sử như Garley Building năm 1996 hay vụ cháy ở Sham Shui Po năm 1962 từng khiến người dân Hồng Kông đau đớn. Nhưng lần này, Tai Po vượt lên về quy mô và mức độ lan rộng, khiến hàng ngàn người chịu ảnh hưởng.
Tai Po – thảm họa toàn diện từ cấu trúc công trình đến vật liệu
Điểm khác biệt của vụ cháy này là lửa lan qua nhiều tòa nhà, tàn phá cả phần ngoài và bên trong. Vật liệu cũ kỹ, cửa kính đơn và hệ thống thoát hiểm hạn chế khiến cư dân khó tìm đường sống. Khi mọi yếu tố xấu cùng xuất hiện, kết cục bi thảm là điều khó tránh khỏi.
Hồng Kông đứng trước yêu cầu cải cách: Thay đổi là điều không thể trì hoãn
Thảm họa Tai Po đã trở thành lời cảnh tỉnh mạnh mẽ, buộc giới chức phải hành động nhanh chóng để ngăn bi kịch tương tự tái diễn.
Kiểm định lại toàn bộ vật liệu xây dựng
Chính quyền đang chuẩn bị rà soát đồng loạt lưới che công trình, vật liệu bọc ngoài, các loại mesh chống bụi và tấm chắn cửa sổ. Những vật liệu không đạt chuẩn sẽ bị loại bỏ ngay lập tức.
Đẩy nhanh việc chuyển đổi giàn giáo tre sang thép
Kế hoạch thay thế giàn giáo tre sẽ được đẩy mạnh, với nhiều biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm loại bỏ mối nguy âm ỉ suốt nhiều thập kỷ.
Nâng cấp toàn bộ hệ thống thoát hiểm cho chung cư cũ
Những khu nhà xây trước thế kỷ 21 sẽ được xem xét cải tạo cửa chống cháy, kính hai lớp và tăng cường thiết bị báo cháy tự động. Sự an toàn của người dân sẽ phải được đặt lên hàng đầu.
Kết luận
Vụ cháy Tai Po không chỉ là thảm họa gây thương vong lớn nhất trong nhiều thập kỷ, mà còn là tấm gương phản chiếu những lỗ hổng nghiêm trọng trong quản lý xây dựng, an toàn cháy nổ và quy trình thi công của Hồng Kông.
Những mất mát về người sẽ không thể bù đắp, nhưng bài học này sẽ định hình lại tương lai của ngành xây dựng tại một trong những thành phố hiện đại nhất châu Á.
>>> Xem thêm: Thảm kịch cháy chung cư Hồng Kông và chiến dịch cứu trợ khẩn cấp
