Sau hơn sáu tuần bị tê liệt, chính phủ Mỹ cuối cùng cũng hoạt động trở lại khi Tổng thống Donald Trump ký thông qua gói tài chính lịch sử nhằm chấm dứt đợt đóng cửa dài nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Động thái này kết thúc 43 ngày khủng hoảng, khiến hàng trăm nghìn công chức liên bang nghỉ việc, hàng loạt dịch vụ công ngừng trệ, và nền kinh tế Mỹ chịu tổn thất hàng tỷ USD.
Sự kiện không chỉ là một quyết định mang tính hành chính mà còn là bước ngoặt chính trị quan trọng, thể hiện cuộc đối đầu khốc liệt giữa Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ trong bối cảnh nền kinh tế lớn nhất thế giới đang đối mặt với áp lực nợ công và chia rẽ nội bộ.
Tuy nhiên, liệu đây chỉ là giải pháp tạm thời, hay là dấu hiệu của một cuộc chuyển mình mới trong chính trị Mỹ? Cùng RG66 News tìm hiểu sâu hơn trong bài viết dưới đây.
Nguyên nhân khiến chính phủ Mỹ rơi vào bế tắc
43 ngày đóng cửa chính phủ không phải là ngẫu nhiên. Đằng sau đó là một chuỗi mâu thuẫn chính trị kéo dài giữa hai đảng lớn nhất nước Mỹ – nơi mỗi bên đều muốn thể hiện quyền lực và ưu tiên của mình trong chính sách chi tiêu liên bang.
Trận chiến ngân sách căng thẳng giữa hai đảng
Cuộc khủng hoảng ngân sách bắt đầu khi Quốc hội Mỹ không đạt được thỏa thuận chi tiêu cho năm tài khóa mới.
Đảng Dân chủ, chiếm đa số tại Thượng viện, phản đối mạnh mẽ việc loại bỏ các khoản trợ cấp y tế liên bang – vốn là trụ cột của chương trình bảo hiểm sức khỏe quốc gia.
Trong khi đó, Đảng Cộng hòa – dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Trump – lại nhấn mạnh việc tăng ngân sách quốc phòng, kiểm soát biên giới và hạn chế chi tiêu xã hội.
Không bên nào nhượng bộ, dẫn đến việc ngân sách không được thông qua đúng hạn và hàng loạt cơ quan buộc phải đóng cửa.
Sự bế tắc này là minh chứng cho sự phân cực chính trị sâu sắc tại Washington, nơi mỗi quyết định đều gắn liền với cuộc đấu quyền lực hơn là lợi ích chung của người dân.
Thiệt hại kinh tế nặng nề sau hơn sáu tuần tê liệt
Trong suốt 43 ngày, hàng trăm cơ quan liên bang ngừng hoạt động một phần hoặc toàn phần. Theo ước tính của các chuyên gia kinh tế, GDP Mỹ mất hơn 0,1% mỗi tuần, tương đương hàng chục tỷ USD tổn thất.
Khoảng 800.000 nhân viên liên bang bị ảnh hưởng trực tiếp – trong đó một nửa bị cho nghỉ tạm thời, nửa còn lại làm việc không lương.
Cục Hàng không, Bộ Nông nghiệp, Bộ Thương mại và hàng loạt cơ quan thống kê bị đình trệ, khiến thị trường tài chính rơi vào tình trạng thiếu dữ liệu và doanh nghiệp không thể dự báo chính xác.
“Đây không phải cách điều hành một đất nước,” ông Trump nói trong buổi ký dự luật.
Lời nói này – vừa là lời cảnh tỉnh, vừa là thông điệp chính trị – cho thấy sự thất vọng của chính quyền trước sự tê liệt kéo dài chưa từng có.
>>> Xem thêm: Chính phủ Mỹ đóng cửa: Đảng Dân chủ và Cộng hòa đối đầu dữ dội
Gói tài chính được thông qua: Giải pháp tạm thời hay bước ngoặt dài hạn?
Dự luật được thông qua tại Hạ viện và Thượng viện với tỷ lệ sít sao, mang lại sự cứu trợ tạm thời cho hàng triệu người dân Mỹ. Nhưng liệu đây có phải là bước ngoặt dài hạn, hay chỉ là “liều thuốc giảm đau” cho cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài?
Nội dung và phạm vi của thỏa thuận mới
Gói tài chính được thông qua với 222 phiếu thuận và 209 phiếu chống, chủ yếu từ phe Cộng hòa.
Dự luật cho phép chính phủ hoạt động trở lại đến ngày 30 tháng 1, khôi phục hoạt động của các cơ quan hành chính, chi trả lương cho công chức liên bang và mở lại các chương trình phúc lợi xã hội như trợ cấp thực phẩm, thống kê kinh tế và kiểm soát hàng không.
Tuy nhiên, dự luật không bao gồm việc gia hạn trợ cấp y tế liên bang – một trong những điều kiện cốt lõi của phe Dân chủ. Do đó, nhiều chuyên gia nhận định đây chỉ là “thỏa thuận ngắn hạn” nhằm tạm thời giảm nhiệt căng thẳng chính trị.
Tranh cãi tiếp tục nổ ra giữa hai phe
Ngay sau khi dự luật được ký, làn sóng chỉ trích dâng cao từ phía Đảng Dân chủ. Hạ nghị sĩ Mikie Sherrill, người vừa đắc cử Thống đốc bang New Jersey, đã dành bài phát biểu cuối cùng tại Hạ viện để kêu gọi đồng nghiệp “đứng vững trước chính quyền Trump”.
Bà nói:
“Đừng để Quốc hội trở thành con dấu đỏ cho một chính quyền sẵn sàng lấy đi bữa ăn của trẻ em và tước bỏ quyền được chăm sóc y tế.”
Thông điệp của bà nhanh chóng lan truyền, trở thành biểu tượng phản kháng mới của phe Dân chủ trong bối cảnh họ đang tìm cách tái khẳng định vị thế chính trị trước thềm cuộc bầu cử sắp tới.
Tác động của việc chấm dứt đóng cửa chính phủ
Việc chính phủ mở cửa trở lại mang đến niềm hy vọng và nhẹ nhõm cho hàng trăm nghìn người, đồng thời giúp nền kinh tế Mỹ bắt đầu phục hồi sau gần hai tháng đình trệ.
Công chức liên bang được giải cứu sau hơn 40 ngày khốn đốn
Khoảng 800.000 công chức liên bang bị ảnh hưởng trực tiếp. Họ phải sống dựa vào khoản tiết kiệm cá nhân, vay mượn hoặc hỗ trợ cộng đồng để vượt qua giai đoạn không lương.
Việc chính phủ mở cửa trở lại giúp họ nhận được khoản lương bù và quay lại công việc, nhưng hậu quả tâm lý thì chưa thể xóa bỏ ngay.
Một nhân viên của Cục Hàng không nói với Reuters:
“Chúng tôi yêu công việc, nhưng chúng tôi không thể chịu thêm một lần nữa như thế này. Niềm tin vào hệ thống đã bị tổn thương nghiêm trọng.”
Sự kiện này cũng khiến nhiều người Mỹ đặt câu hỏi về cách thức vận hành của nền hành chính liên bang, và liệu sự phụ thuộc quá lớn vào chính trị đảng phái có khiến chính phủ dễ tổn thương hơn bao giờ hết.
Ngành hàng không và du lịch hồi sinh sau giai đoạn tê liệt
Đóng cửa chính phủ khiến hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc trì hoãn do thiếu nhân lực kiểm soát không lưu.
Các sân bay lớn như New York, Atlanta và Los Angeles chứng kiến tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng.
Khi thỏa thuận được ký, các cơ quan hàng không lập tức triển khai kế hoạch khôi phục hoạt động 24/7 nhằm kịp phục vụ mùa du lịch Lễ Tạ ơn và Giáng sinh.
Ngành du lịch, vốn bị ảnh hưởng nặng, kỳ vọng đợt mở cửa này sẽ khơi thông dòng khách và nguồn thu. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy niềm tin tiêu dùng và tăng trưởng GDP trong quý tới.
Phản ứng của các bên sau thỏa thuận lịch sử
Việc Tổng thống Trump ký thỏa thuận đã gây ra làn sóng phản ứng trái chiều trên toàn chính trường Mỹ – nơi mỗi phe đều cố gắng chứng minh mình là “người thắng”.
Đảng Cộng hòa: Giữ vững nội bộ trong bão chính trị
Dưới áp lực dư luận, nhiều nghị sĩ Cộng hòa ban đầu muốn tìm giải pháp nhanh chóng để khôi phục chính phủ, nhưng nhờ sự ủng hộ mạnh mẽ từ ông Trump, họ vẫn duy trì đoàn kết. Hạ nghị sĩ David Schweikert châm biếm:
“Cứ như chúng ta đang sống trong một tập phim Seinfeld – 40 ngày trôi qua mà chẳng ai biết câu chuyện là gì.”
Tuy câu nói mang tính hài hước, nó phản ánh tình trạng rối ren và mệt mỏi của Quốc hội sau hơn một tháng khủng hoảng. Phe Cộng hòa cho rằng, thỏa thuận này là cần thiết để duy trì ổn định, đồng thời tạo cơ hội cho các bên “ngồi lại” và thương lượng thực chất hơn trong tháng tới.
Đảng Dân chủ: Thất vọng nhưng không bỏ cuộc
Đảng Dân chủ xem đây là bước lùi tạm thời, nhưng không phải thất bại. Họ tuyên bố sẽ thúc đẩy bỏ phiếu vào tháng 12 về việc gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế, một trong những chính sách cốt lõi của họ. Phát ngôn viên của đảng nhấn mạnh:
“Chúng tôi sẽ không để quyền lợi người dân bị gạt bỏ bởi những toan tính chính trị.”
Trong khi đó, dư luận Mỹ vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng hai đảng có thể thực sự hợp tác lâu dài, khi mỗi bên đều đang chuẩn bị cho các cuộc bầu cử sơ bộ sắp tới.
Dư luận và khảo sát: Không phe nào thắng trong cuộc đối đầu
Sau khi thỏa thuận được ký, các cuộc khảo sát dư luận cho thấy sự thất vọng lan rộng trong công chúng Mỹ – khi cả hai đảng đều bị cho là đặt lợi ích chính trị lên trên người dân.
Theo Reuters/Ipsos, 50% người Mỹ đổ lỗi cho Đảng Cộng hòa, trong khi 47% cho rằng Đảng Dân chủ cũng phải chịu trách nhiệm. Kết quả này phản ánh sự mất niềm tin vào toàn bộ hệ thống chính trị Mỹ, nơi đảng phái lấn át lợi ích quốc gia.
Một nhà phân tích chính trị tại Đại học Georgetown bình luận:
“Không có người chiến thắng trong cuộc khủng hoảng này. Người dân là bên thua cuộc duy nhất.”
Các tổ chức xã hội dân sự cũng kêu gọi cải tổ quy trình thông qua ngân sách liên bang để tránh tái diễn tình trạng đóng cửa kéo dài, gây thiệt hại kinh tế và tổn thương lòng tin của người dân.
Hệ quả dài hạn: Nguy cơ tái diễn và gánh nặng nợ công
Dù chính phủ Mỹ đã mở cửa trở lại, nhiều chuyên gia cảnh báo bóng ma đóng cửa lần nữa vẫn đang lơ lửng nếu hai đảng không tìm được tiếng nói chung trong vài tuần tới.
Nguy cơ tái diễn khủng hoảng
Dự luật hiện tại chỉ kéo dài hiệu lực đến 30/1, nghĩa là nếu không đạt thỏa thuận mới, chính phủ có thể lại rơi vào cảnh tê liệt. Tổng thống Trump nhấn mạnh trong buổi họp báo:
“Chúng ta không thể tiếp tục điều hành đất nước bằng cách đóng cửa mỗi khi bất đồng.”
Tuy nhiên, với bối cảnh chính trị phân cực và các cuộc bầu cử sắp đến, nhiều nhà quan sát cho rằng kịch bản đóng cửa lần hai hoàn toàn có thể xảy ra – nhất là khi vấn đề ngân sách y tế và chi tiêu xã hội vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Nợ công tiếp tục phình to
Thỏa thuận mới cho phép chính phủ chi thêm khoảng 1,8 nghìn tỷ USD mỗi năm, nâng tổng nợ công quốc gia lên gần 38 nghìn tỷ USD – mức cao kỷ lục.
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng nợ công phình to có thể làm giảm uy tín tài chính của Mỹ trên thị trường quốc tế, gây áp lực lên đồng USD và lãi suất.
“Đây là bài toán nan giải cho bất kỳ tổng thống nào,” nhà kinh tế học David Shepardson nhận định.
“Không ai muốn đóng cửa chính phủ, nhưng chi tiêu không kiểm soát cũng là con dao hai lưỡi.”
Bài học đắt giá cho nền chính trị Mỹ
Sự kiện Tổng thống Donald Trump ký thỏa thuận chấm dứt đợt đóng cửa chính phủ dài nhất lịch sử Mỹ không chỉ là một quyết định hành chính, mà là bản lề chính trị phản ánh thực trạng phân cực sâu sắc của đất nước này.
Đằng sau 43 ngày tê liệt là nỗi đau của hàng triệu người dân, thiệt hại hàng tỷ USD, và vết nứt niềm tin vào bộ máy cầm quyền.
Dù chính phủ đã trở lại hoạt động, nhưng vết sẹo chính trị còn đó. Câu hỏi lớn nhất không phải là “Ai thắng?”, mà là “Nước Mỹ đã học được gì từ cuộc khủng hoảng này?”
Nếu không có sự thay đổi trong cách thức thương lượng và điều hành, lịch sử có thể lặp lại – với những cái giá còn đắt hơn.
